Phép lạ của sự tỉnh thức: Tìm bình an từ những việc làm nhỏ nhất

Tỉnh thức từ rửa bát, ăn quýt

Mở đầu cuốn sách Phép lạ của sự tỉnh thức, thầy Thích Nhất Hạnh kể câu chuyện của Steve - một người chồng, người cha của 2 đứa trẻ. Thời gian đầu, Steve vô cùng mệt mỏi với chuyện chia thời gian hằng ngày làm nhiều phần: thời gian cho con, cho vợ, đi chợ, làm việc nhà, thời gian cho riêng anh…

Nhưng hiện tại, Steve không chia thời gian như vậy nữa. Anh ấy “lấy luôn thời giờ của vợ con làm thời giờ của mình: Học bài chung với con, anh không còn ý niệm đây là thời giờ dành cho con, xong việc này mới có thời giờ cho bản thân anh.

Nói như thầy Thích Nhất Hạnh kể thì anh này “tôi tìm cách sống cho tôi trong khi học bài với con, tôi chia sẻ sự có mặt của nó. Tôi tìm được hứng thú trong khi học bài với nó và như thế lf thời gian cho nó thành thời gian cho tôi”. Cứ thế, các thành viên khác trong gia đình anh cũng làm theo tương tự tức “có mặt với họ với chính mình” và điều này giúp anh có vô số thời gian.

Câu chuyện mở đầu này khiến tôi giật mình: Tôi cũng đang phân chia thời gian như thế: chia thời gian cho con, thời gian cho mình, khiến cả ngày tôi luôn cảm thấy “không đủ thời gian”. Do đó tôi luôn tất bật, mệt mỏi.

Đọc câu chuyện của Steve, tôi nhận ra, khi dành thời gian cho ai đó chúng ta cần sự có mặt trong đó. Khi có mặt, ta sẽ tìm thấy niềm vui, sự bình an và đó cũng chính là thời gian cho chính ta. Như vậy, cả ngày ta có khối thời gian để sống.

Rồi thầy kể về chuyện rửa chén. Thầy viết, có hai cách rửa chén. Cách thứ nhất là rửa để cho rửa xong, cách thứ hai là rửa không phải để cho rửa xong.

Chúng ta thường làm theo cách đầu tiên, tức rửa chén để rửa cho xong, rửa với tâm thế mong “xong nhanh để làm việc khác”.

Hay câu chuyện của Jim, ngồi ăn quýt với thầy mà quên hẳn thực tại “đang ăn quýt”, tâm trí bị hút vào tương lai, với những dự tính, trong khi tay vẫn bóc - miệng vẫn ăn quýt. Theo thầy “Mà thực ra anh đâu có đang ăn quýt. Anh ta đang ăn cái dự tính của anh ta mà”.

Đọc những câu chuyện nhỏ của thầy và nhìn lại mình tôi thấy mình như Jim: Ăn trong suy tư, đúng hơn là tôi “ăn suy tư”, “ăn lo lắng”, “ăn hối tiếc”. Rồi tôi làm mọi việc mà chỉ đang mong cầu “xong thật nhanh”, không tìm thấy niềm vui trong từng công việc thường ngày.
 

Dành một ngày chánh niệm trong tuần

Vậy phải làm gì để có thể “ăn chỉ để ăn”, “rửa bát chỉ đề rửa bát”. Trong sách Phép lạ của sự tỉnh thức, thầy Thích Nhất Hạnh hướng dẫn cách thiền tập đếm hơi thở và theo dõi hơi thở.

Theo thầy: Hơi thở cũng là cây cầu bắc từ thân sang tâm, hơi thở điều hòa cả thân và tâm, hơi thở thiết lập sự thể giữa thân và tâm. Thân và tâm đều có liên hệ tới hơi thở và hơi thở có thể dùng để điều hợp thân tâm, đưa đến trạng thái tĩnh lặng sáng chiếu cả hai.

Thầy cũng kể, thầy từng bị ốm nặng và uống thuốc nhiều năm không lành nhưng khi dùng đến phương pháp thở thì phương pháp này đã cứu sống thầy.

Cũng theo thầy, chúng ta có thể tu 24 giờ mỗi ngày, chỉ không phải chỉ tu trong tụng kinh ngồi thiền. Nói cách khác, khi làm việc, khi rửa chén, khi đi bộ, khi đọc sách cho con, hay đi vệ sinh cũng đều đang thiền.

Tất nhiên, thầy hiểu rằng “nói thì dễ nhưng thực hành thường xuyên sẽ rất khó”. Vậy cần làm gì? Theo thầy Thích Nhất Hạnh chúng ta nên dành 1 ngày trong tuần để khởi sự thực tập, gọi là “ngày của mình”, ngày quán niệm.

Mẹo hay mà thầy đề xuất là “treo cái gì đó ở trần nhà, ở mùng” để mỗi sáng thức dậy nhìn thấy ngay và nhớ ngày đó là ngày chánh niệm. Sau đó, ta mỉm cười vì biết ta đang có ý thức trọn vẹn…

Một ngày chánh niệm, ta làm tức là tu, đừng mong cho chóng xong. Và làm tất cả mọi việc từ ăn, uống, lau nhà, tắm gội, lau bàn, nấu nướng… sao cho “tìm được sự an lạc trong khi làm những việc đó”.

Cứ thể, ta hãy dành trọn vẹn một ngày chánh niệm. Nếu sự thực tập này diễn ra liên tục trong 3 tháng thì chắc chắn sẽ mang đến sự thay đổi quan trọng trong đời sống của ta. Từ một ngày, sau này ta sẽ có thể “tu cả tuần” một cách nhẹ nhàng. Và ta sẽ có một tháng trong mỗi năm, một năm trong cả cuộc đời, và cả cuộc đời này để tu trong muôn vàn kiếp…

Cứ thể, từ trang này đến trang khác, cuốn sách Phép lạ của sự tỉnh thức sẽ giúp ta biết “cách tu đúng”, đó là: quan sát, nhận diện là đủ.

Cụ thể, thầy Thích Nhất Hạnh nhắn nhủ rằng, trong khi thực hành quán niệm ta chớ nên để sự phân biệt thiện ác, chính tà chi phối để tạo nên sự giằng co. Đừng lôi kéo hoặc xua đuổi, không yêu mến cũng không ghê sợ. Hãy chỉ nhận diện chúng thôi là đủ.

Mới tập thiền đừng chờ đợi “thấy tánh” và “giác ngộ”. Tốt hơn là đừng chờ đợi gì hết. Nhất là đừng chờ thấy Phật trong khi ngồi thiền.

Trước khi đi vào các bài thực tập cụ thể, thầy Thích Nhất Hạnh kể lại câu chuyện ngụ ngôn của Lev Tolstoy với bài học quan trọng nhất là: Chỉ có một thời gian quan trọng mà thôi, đó là thời gian hiện tại, là giờ phút hiện tại. giờ phút hiện tại quan trọng bởi vì đó là thời gian duy nhất trong đó ta có thể làm chủ được ta.

Và nhân vật quan trọng nhất là kẻ đang cụ thể sống với ta, đang đứng trước mặt ta, bởi vì ai biết được mình sẽ đương đầu làm việc với những kẻ nào trong tương lai. Công việc quan trọng nhất là công việc làm cho người đang cụ thể sống bên ta, đang đứng trước mặt ta được hạnh phúc. Bởi vì đó là ý nghĩa chính của đời sống.
 

Các bài thực tập trong sách Phép lạ của sự tỉnh thức

Không chỉ kể chuyện hay bàn về tỉnh thức, nửa sau của cuốn sách này thầy Thích Nhất Hạnh sẽ hướng dẫn rất nhiều bài thực tập quan trọng và phù hợp với tất cả mọi người.

Ví dụ, thầy hướng dẫn thực tập cười hàm tiếu lúc sáng thức dậy, lúc rảnh rỗi, lúc nghe nhạc, lúc bực bội. Rồi đến bài tập buông thư khi nằm, khi ngồi. Hay các bài tập thở bụng, thở đếm bước chân, đếm hơi thở, theo dõi hơi thở trong khi trò chuyện…

Và rất nhiều bài tập quán niệm khi rửa bát, khi pha trà, khi tắm, khi dọn nhà… Những bài tập mà chúng ta có cơ hội thực hành hằng ngày, hằng giờ.

Điều thú vị, cách hướng dẫn của thầy Thích Nhất Hạnh trong cuốn sách này vô cùng dễ hiểu. Khác với các vị thầy tâm linh phương Tây, cách chỉ dẫn của thầy Thích Nhất Hạnh vô cùng nhẹ nhàng, tinh tế và chúng ta có thể thực tập ngay lúc này.

Phép lạ của sự tỉnh thức của một trong những cuốn sách hay nhất của thầy Thích Nhất Hạnh (nói đúng hơn thì cuốn nào cũng hay, không có cuốn hay nhất). Nó phù hợp với tất cả mọi người, đặc biệt với những ai mới bắt đầu bước vào con đường chuyển hóa nội tâm, tình hiểu chính mình!

Hãy chia sẻ cảm nhận của bạn về cuốn sách này hoặc các cuốn sách khác ở Tủ sách chữa lành nhé!