Happier: Phương pháp để sống hạnh phúc thực sự của Tal Ben-Shahar
Nội dung cốt lõi của sách Happier là chỉ ra cho chúng ta cách làm thế nào để đạt được sự hài lòng lâu dài, tăng chỉ số hạnh phúc và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Tác giả, tiến sĩ Tal Ben-Shahar, đã thông qua kết quả nghiên cứu lâu năm từ tâm lý học tích cực để khẳng định rằng tất cả chúng ta hoàn toàn đều có thể đạt được hạnh phúc và sự mãn nguyện lâu dài thông qua học tập, thực hành.
Trong bài viết sau đây, mời bạn đọc cùng Reading To Heal tìm hiểu hai vấn đề quan trọng nhất: Thứ nhất, ạnh phúc thực chất là gì? Và thứ hai, phương pháp nào giúp chúng ta có được hạnh phúc thực sự?
Hạnh phúc thực chất là gì?
Có bao giờ bạn tự hỏi rằng hạnh phúc với bản thân thực sự là gì? Có phải là đạt được một điều gì đó hay không? Với tác giả Tal Ben-Shahar, ông từng lầm tưởng khái niệm này suốt một thời gian dài trước khi tìm được định nghĩa đúng đắn nhất.
Câu chuyện cá nhân của tác giả Tal Ben-Shahar
Trước tiên, hãy lắng nghe câu chuyện của tác giả Tal Ben-Shahar kể về chính mình: Từ nhỏ ông đã luyện tập môn bóng quần với ước mơ rằng sẽ trở thành nhà vô địch toàn quốc.
Để đạt được mục tiêu này, ông đã phải ăn kiêng, kiểm soát nghiêm ngặt cân nặng, thế nên ông không động đến món hamburger cực kỳ yêu thích của mình, cho dù ông có thèm đến mức nào đi chăng nữa.
Chính vì vậy, ông quyết tâm thề rằng: khi nào giành được chức vô địch, ông sẽ ăn liền bốn cái một lúc.
Cuối cùng, sau nhiều năm luyện tập, vào tuổi 18, ông đã trở thành nhà vô địch. Cảm giác đứng trên đỉnh cao của cuộc đời khiến Shahar hết sức vui sướng. Ông liền chạy đến tiệm hamburger và mua bốn cái để ăn. Nhưng khi thấy bốn cái đặt trước mặt, ông đột nhiên cảm thấy không còn hứng thú.
Dù ăn hết cả bốn, ông cũng không hề cảm thấy vui vẻ như tưởng tượng. Về đến nhà, nhìn chiếc cúp đặt trên đầu giường, ông bỗng rơi nước mắt.
Tại sao lại như vậy?
Tác giả đã nhận ra rằng dù đã đạt được mục tiêu trong đời nhưng cảm giác hạnh phúc ấy lại chỉ có thể kéo dài trong một khoảnh khắc ngắn ngủi.
Điều này khiến ông tự hỏi cảm giác hạnh phúc của con người sẽ kéo dài được bao lâu? Mang theo câu hỏi đầy trăn trở này, ông nhận ra việc trở thành nhà vô địch không mang lại hạnh phúc như ông mong đợi.
Từ đó, ông quyết tâm nghiên cứu về cảm giác hạnh phúc của con người là như thế nào. Ông học lên và tốt nghiệp tiến sĩ về tâm lý học tích cực tại Đại học Harvard.
Nghiên cứu về người trúng số và người tàn tật
Trong phần mở đầu của cuốn sách Hạnh phúc hơn, Tiến sĩ Shahar đã nghiên cứu về hai nhóm người:
- Nhóm thứ nhất: Những đối tượng không may gặp tai nạn giao thông và họ bị tàn tật. Sau khi họ tham gia vào câu lạc bộ hỗ trợ lẫn nhau, kết quả cho thấy trung bình khoảng một năm, những người này đã có thể tìm lại được cảm giác hạnh phúc.
- Nhóm thứ hai: Những người đột nhiên trúng xổ số độc đắc trị giá hàng triệu đô la. Kết quả đo lường cho thấy trung bình chỉ sau một tháng, cảm giác hạnh phúc khi trúng xổ số của họ đã không còn mà đã trở về lúc ban đầu, trước khi được trúng thưởng.
Hạnh phúc là một năng lực, không phải một trạng thái
Kết quả nghiên cứu về hai nhóm người này đã nói lên điều gì? Các nhà tâm lý học kết luận rằng: Hạnh phúc không phải là một trạng thái, nó không phụ thuộc vào cảnh, mà hạnh phúc thực chất là một năng lực.
Tiến sĩ Shahar đã chỉ ra rằng một người dù có điều kiện hoàn hảo đến mức nào, nếu không có khả năng cảm nhận hạnh phúc, họ sẽ vẫn không thể duy trì cảm giác hạnh phúc lâu dài.
Rất nhiều người giàu tự tử không phải cuộc sống của họ không tốt, cũng chẳng phải vì họ không khỏe mạnh hay cô đơn, mà là họ đã mất đi năng lực cảm nhận hạnh phúc.
Năng lực cảm nhận hạnh phúc là độ nhạy bén của chúng ta đối với niềm vui.
Ví dụ, càng lớn chúng ta càng thấy các ngày lễ càng nhạt dần, đó là bởi vì khả năng cảm nhận hạnh phúc của bạn đã bị giảm đi.
Thực chất, điều ngược lại với hạnh phúc không phải là bất hạnh mà là sự vô cảm.
Nếu một người đã sống mấy chục năm trong cảnh thiên nhiên tươi đẹp mà thấy điều đó vô cùng bình thường, đây chính là biểu hiện của sự chai lì với hạnh phúc.
Nếu một người không còn năng lực cảm nhận được hạnh phúc, có nghĩa là anh ta đã rơi vào trạng thái đối lập về hạnh phúc, sống vô cảm như một cỗ máy.
Nguồn gốc của hạnh phúc thực sự nằm ở trong quá trình đạt được hoặc trải nghiệm một điều gì đó. Bạn vẫn có thể cảm nhận được niềm vui ngay lúc này. Vì vậy, chúng ta phải có ý thức rèn luyện khả năng cảm nhận hạnh phúc của chính mình.
Có thể bạn quan tâm:
Cách để hạnh phúc thực sự: Mô hình bốn góc phần tư
Vậy làm thế nào để có hạnh phúc thực sự? Trong sách Hạnh phúc hơn, tác giả Shahar đã giới thiệu mô hình bốn góc phần tư về hạnh phúc.
Góc phần tư thứ nhất: Người Hạnh Phúc Tức Thời ở Hiện Tại
Đây là kiểu người sống theo chủ nghĩa hưởng thụ tức thời (ví dụ: nghiện ma túy, nghiện chơi game, nghiện mua sắm). Đối với họ, phải thỏa mãn bản thân ngay lập tức thì họ mới cảm thấy vui và mãn nguyện. Tuy nhiên, họ có hạnh phúc tức thời ở hiện tại nhưng sẽ có bất hạnh ở tương lai.
Góc phần tư thứ hai: Người Bất Hạnh ở Hiện Tại
Đây là kiểu người không thể tận hưởng niềm vui ở hiện tại và không có mục tiêu cụ thể vào tương lai. Họ sống qua ngày cho qua chuyện. Những người như vậy được gọi là chủ nghĩa hư vô.
Ví dụ: Những con voi to lớn không di chuyển khi bị cắm một chiếc gậy nhỏ vì ngay từ nhỏ chúng đã học được sự bất lực đó.
Họ rơi vào trạng thái hư vô khi họ sống mà vừa phàn nàn, vừa buồn rầu mà lại vừa chấp nhận với hiện trạng này. Họ tặc lưỡi cho qua chuyện mà không làm bất cứ điều gì để có thể thay đổi. Họ không thể thay đổi thành công bởi vì đã xác định nhầm đối tượng cần phải thay đổi, họ chỉ luôn muốn người khác thay đổi. Sự thực rằng chúng ta không thể thay đổi bất cứ ai nên càng kỳ vọng sẽ chỉ càng sống trong vô vọng. Người duy nhất mà chúng ta có thể thay đổi ở đây đó chính là chúng ta.
Góc phần tư thứ ba: Người Hạnh Phúc ở Tương Lai
Đây chính là những người kiểu chịu đựng để đạt được. Họ tin rằng để hiện thực hóa được mục tiêu trong tương lai thì mọi nỗ lực bỏ ra bây giờ đều xứng đáng. Sống là cần phải chịu đựng mọi khổ nhọc ở hiện tại để có thể đổi lấy hạnh phúc tương lai.
Câu trả lời của tác giả là: chỉ cần trở thành người chịu đựng để đạt được thì sẽ không bao giờ có hạnh phúc thực sự. Bất cứ kỳ vọng nào về việc thay đổi môi trường bên ngoài để có thể thay đổi được trạng thái hạnh phúc bên trong thì đều không thực tế. Những người phải chịu đựng hiện tại để đạt được hạnh phúc ở tương lai là số đông của xã hội bây giờ bởi vì xã hội vật chất và nền giáo dục của chúng ta đã tạo ra hàng loạt con người như vậy.
Mỗi khi đạt được một thành tựu nào đó, chúng ta đương nhiên rất vui nhưng niềm vui đó lại rất ngắn ngủi, nhanh chóng bị nhấn chìm bởi những nhiệm vụ mới, bởi những lo lắng mới. Cuộc sống như thế này sẽ luôn khiến chúng ta mắc kẹt trong một vòng xoáy đau khổ bởi vì những mục tiêu bất tận, liên tục hy vọng, liên tục kỳ vọng khi một điều gì đó chưa đạt được.
Nguyên nhân chính là chúng ta đã quá tập trung vào việc mong đợi, kỳ vọng cho một kết quả mà đã lỡ bỏ quên những niềm vui trên quá trình chúng ta thực hiện. Cái mà chúng ta gọi là hạnh phúc thực ra chỉ là tạm thời, giúp ta giải tỏa được một số áp lực và lo lắng. Tác giả gọi đó chỉ là ảo tưởng về hạnh phúc.
Góc phần tư thứ tư: Người Hạnh Phúc Thực Sự
Theo tác giả của sách Hạnh phúc hơn, hạnh phúc thực sự phải là những người hiện tại hạnh phúc, tương lai cũng hạnh phúc. Điều cốt lõi để có được tương lai hạnh phúc thực sự là hiện tại cần có năng lực duy trì hạnh phúc.
Và nơi duy nhất mà chúng ta có thể ở đó chính là hiện tại, ngay tại thời điểm này. Nếu tâm trí luôn nuối tiếc với quá khứ hoặc mơ ước đến tương lai, thì khoảnh khắc ở hiện tại đã trở thành một sự chịu đựng đau khổ và bạn đã bỏ lỡ nó. Hạnh phúc thực sự phải là quá trình kết hợp giữa niềm vui và ý nghĩa. Trong đó, niềm vui đại diện cho những khoảnh khắc hiện tại, còn ý nghĩa xuất phát từ mục tiêu là lợi ích của tương lai.
Tức là: bạn nỗ lực cho tương lai, đồng thời bạn vẫn phải hân hưởng, luôn vui vẻ trải nghiệm quá trình nỗ lực này. Giống như câu nói trong bộ phim hoạt hình nổi tiếng Cuộc Sống Nhiệm Màu: sống là phải có mục đích chứ không phải sống vì mục đích.
Phương pháp rèn luyện để có cuộc sống hạnh phúc bền lâu
Và không chỉ lý thuyết, dưới góc nhìn và trải nghiệm của một nhà khoa học, tác giả sách Hạnh phúc hơnđã chỉ ra cho chúng ta cách để rèn luyện nhằm duy trì hạnh phúc lâu dài. Cụ thể gồm 3 điều sau:
1. Nhìn nhận lại sứ mệnh cuộc sống của mình
Một sứ mệnh có ý nghĩa là phải tự nguyện, là để hiện thực hóa giá trị bản thân, chứ không phải để làm hài lòng kỳ vọng của người khác hay để đáp ứng những tiêu chuẩn của xã hội.
Theo tác giả Tal Ben-Shahar, con người chúng ta có ba kiểu thái độ đối với công việc:
- Coi công việc như nhiệm vụ: Là phương tiện để kiếm tiền, mong đợi những ngày nghỉ lễ.
- Coi công việc là sự nghiệp: Quan tâm đến sự phát triển nghề nghiệp, theo đuổi quyền lực và danh tiếng.
- Coi công việc là sứ mệnh: Công việc chính là mục tiêu của cuộc đời. Họ làm vì muốn làm, dù điều kiện có khắc nghiệt đến đâu.
Và chỉ những người thuộc nhóm thứ ba mới có thể gắn kết công việc với mục tiêu cuộc đời. Khi bạn nỗ lực vì giá trị bản thân, vì sứ mệnh của chính mình, thì cuộc sống hàng ngày của bạn sẽ trở nên vô cùng phong phú, vô cùng vui vẻ.
2. Áp dụng phương pháp MPS
Phần tiếp theo của sách Happier: Learn the Secrets to Daily Joy and Lasting Fulfillment, tiến sĩ Shahar đã giới thiệu phương pháp MPS để tìm được công việc thực sự phù hợp với mình:
M (Meaning) — P (Pleasure) — S (Strength)
Tương ứng với ba câu hỏi: Việc gì có ý nghĩa với tôi? Làm gì có thể mang lại niềm vui cho tôi? Thế mạnh của tôi là gì?
Và điều bạn cần làm là: Hãy tìm ra điểm giao nhau giữa những câu trả lời này để điều chỉnh định vị cuộc đời. Phương pháp này có thể giúp bạn tìm được một công việc mang lại hạnh phúc.
3. Tái tạo lại công việc của bạn
Hãy tự hỏi: Tôi có cảm thấy hạnh phúc với công việc hiện tại không? Dựa trên tình hình cụ thể, bạn có thể chọn thay đổi ở cấp độ vĩ mô (nghỉ việc tìm một công việc mới phù hợp hơn) hoặc vi mô (điều chỉnh công việc hiện tại). Cụ thể, bạn có thể đặt ra mục tiêu rõ ràng, tìm kiếm thử thách trong những điều bình thường để đạt được trạng thái dòng chảy như tác giả sách Flow từng chia sẻ.
Điều cuối cùng, chúng ta cần xem xét liệu hành động của mình có tước đi quyền theo đuổi hạnh phúc của người khác hay không. Nếu làm tổn thương người khác cũng đồng nghĩa với việc chúng ta đang dần phá hủy hạnh phúc của chính mình. Hạnh phúc chỉ có thể phát triển trên nền tảng của sự hài hòa, giúp ích cộng sinh với môi trường xung quanh.
Thông điệp từ sách Happier
Thông qua sách Hạnh phúc hơn, tác giả Tal Ben-Shahar muốn đề cập một thông điệp: Cuộc sống chánh niệm cho hiện tại và tìm được sứ mệnh công việc phát triển giá trị của bản thân.
Lời khuyên từ Reading To Heal: Hãy bắt đầu bằng cách đơn giản hóa cuộc sống, tức là thực hiện phép trừ cho cuộc sống. Loại bỏ những mục tiêu, công việc khiến bạn không còn thời gian cho bản thân.
Như nhà tâm lý học Tim Kasser có nói: "Sự dư giả về thời gian mang lại nhiều hạnh phúc hơn sự dư giả về vật chất".
Hãy bảo vệ thời gian của bạn cho những việc thực sự có ý nghĩa và mang lại niềm vui cho mình. Từ bỏ việc chạy theo tiền bạc và danh vọng, hãy chuyển hướng vào những mục tiêu nội tại mang lại niềm vui và ý nghĩa thật sự cho cuộc đời mình. Trên hành trình chinh phục mục tiêu, chúng ta vẫn luôn có thể tận hưởng niềm vui từ từng bước đi. Đây cũng chính là bí quyết sống hạnh phúc thực sự và lâu dài.
Bạn có thể tìm đọc thêm các bài giới thiệu Sách Tỉnh Thức & Chánh Niệm ở đây nhé!
