Sống đời tự do Michael A. Singer: Thấu hiểu bản ngã - con đường đến sự tự do tự tại
Đối với bạn như thế nào được gọi là tự do? Là thoát khỏi sự kiểm soát áp đặt của những người bên cạnh để sống cuộc đời mà bản thân lựa chọn? Hay tự do là đủ đầy vật chất, muốn ăn gì tiêu xài gì du lịch ở đâu đều không cần phải nghĩ ngợi đắn đo? Là một cuộc sống độc lập không phụ thuộc về vật chất cũng như tinh thần vào người khác? Là chủ động với thời gian của chính mình, ung dung thư thái làm việc mà bản thân yêu thích, không còn bị những tiếng chuông điện thoại khiến bạn giật mình, bị lịch trình của công việc bóp nghẹt đến hao mòn thể xác lẫn tinh thần?
Rồi tự do với bạn liệu có phải thoát khỏi sự ràng buộc bởi những nỗi sợ vô hình, sự phán xét chỉ trích, những định kiến, những áp lực từ gia đình, họ hàng, đồng nghiệp, hàng xóm hay từ xã hội để có thể sống thật với chính con người mình? Nói điều mình nghĩ, làm điều mình yêu mà để ngoài tai những lời đánh giá phán xét của thiên hạ hay không? Hay thậm chí tự do trong định nghĩa và khao khát của nhiều người là việc thoát khỏi vòng xoáy tham sân si, thứ tự do tâm trí lẫn tinh thần mà các bậc tu hành hướng tới?
Thực ra khi càng đi sâu vào câu hỏi tự do là gì, chúng ta sẽ càng nhận thấy rõ tự do đích thực không còn đến từ bên ngoài mà khởi nguồn từ thế giới bên trong bạn. Bất kể bạn ở đâu, làm gì, hoàn cảnh sống ra sao, đối diện với điều gì...
Khi bạn nhận thấy mọi ý niệm về hạnh phúc bình an, về sự tự do gắn lấy một cuộc sống tự chủ, một công việc như ý, một tài khoản dồi dào, một ngôi nhà như mơ hay sự tự chủ thời gian, những chuyến đi hoàn hảo, một gia đình viên mãn… hóa ra lại chỉ là một lâu đài bằng mây trời, thay đổi hay mất đi chỉ là vấn đề của thời gian mà thôi.
Bạn cũng đồng thời nhìn rõ sự thật rằng tự do luôn ở đây ngay lúc này và ngay trong bạn. Trong chính đời sống bình thường mỗi ngày, trong cả mọi khó khăn và biến cố ta vẫn có sự tự do tự tại khi ta nhận ra cuộc sống chính là sự trải nghiệm. Càng có thể trải nghiệm mọi cung đường cuộc sống một cách trọn vẹn mà không đồng hóa với những gì mà bạn trải qua, tâm hồn bạn sẽ càng rộng mở, bình yên và an lạc hơn. Khi ấy dù cho bầu trời có sụp đổ, cho dù tận thế có thực sự xảy ra thì bạn ít nhất vẫn có được sự an yên tự tại.
Vậy làm thế nào để bước đến sự tự do đích thực, sống trong trạng thái bình an tự tại như thế này? Cuốn sách của bậc thầy tâm linh Michael A. Singer sẽ giúp bạn.
Có tựa đề "Sống đời tự do", được ra đời trước cuốn sách Cởi trói linh hồn của ông và cũng là nền tảng giúp bạn gột rửa những mê lầm cố chấp dai dẳng của bản ngã, bước vào một đời sống tràn đầy ý thức và tự do đích thực.
Bây giờ, hãy cùng Reading To Heal khám phá những bài học từ cuốn sách này nhé!
Thực ra khi càng đi sâu vào câu hỏi tự do là gì, chúng ta sẽ càng nhận thấy rõ tự do đích thực không còn đến từ bên ngoài mà khởi nguồn từ thế giới bên trong bạn. Bất kể bạn ở đâu, làm gì, hoàn cảnh sống ra sao, đối diện với điều gì...
Khi bạn nhận thấy mọi ý niệm về hạnh phúc bình an, về sự tự do gắn lấy một cuộc sống tự chủ, một công việc như ý, một tài khoản dồi dào, một ngôi nhà như mơ hay sự tự chủ thời gian, những chuyến đi hoàn hảo, một gia đình viên mãn… hóa ra lại chỉ là một lâu đài bằng mây trời, thay đổi hay mất đi chỉ là vấn đề của thời gian mà thôi.
Bạn cũng đồng thời nhìn rõ sự thật rằng tự do luôn ở đây ngay lúc này và ngay trong bạn. Trong chính đời sống bình thường mỗi ngày, trong cả mọi khó khăn và biến cố ta vẫn có sự tự do tự tại khi ta nhận ra cuộc sống chính là sự trải nghiệm. Càng có thể trải nghiệm mọi cung đường cuộc sống một cách trọn vẹn mà không đồng hóa với những gì mà bạn trải qua, tâm hồn bạn sẽ càng rộng mở, bình yên và an lạc hơn. Khi ấy dù cho bầu trời có sụp đổ, cho dù tận thế có thực sự xảy ra thì bạn ít nhất vẫn có được sự an yên tự tại.
Vậy làm thế nào để bước đến sự tự do đích thực, sống trong trạng thái bình an tự tại như thế này? Cuốn sách của bậc thầy tâm linh Michael A. Singer sẽ giúp bạn.
Có tựa đề "Sống đời tự do", được ra đời trước cuốn sách Cởi trói linh hồn của ông và cũng là nền tảng giúp bạn gột rửa những mê lầm cố chấp dai dẳng của bản ngã, bước vào một đời sống tràn đầy ý thức và tự do đích thực.
Bây giờ, hãy cùng Reading To Heal khám phá những bài học từ cuốn sách này nhé!
TỰ DO BẮT ĐẦU TỪ VIỆC NHẬN DIỆN BẢN NGÃ
Chúng ta đều biết hành tinh này tồn tại cả 4,5 tỷ năm rồi, thế nhưng bạn, tôi và tất cả chúng ta chỉ là những sinh mệnh mỏng manh, những người ghé qua đây thoáng chốc rồi lại tan biến sau vài chục năm ngắn ngủi.
Ban đầu, đặc biệt là thời khắc thanh xuân đầy rực rỡ, chúng ta đều mong ước những bước đường tương lai đều có thể ngập tràn hạnh phúc. Nhưng dường như càng đi tới, hạnh phúc càng xa vời.
Những bộn bề trong từng giai đoạn cuộc đời từ học hành, công việc, yêu đương, gia đình, con cái rồi đến những gánh nặng về kinh tế, những áp lực về tinh thần cứ cuốn chúng ta vào những rắc rối lo toan,i đau khổ chẳng chịu dứt. Dường như càng bước đi ta càng phản bội chính khao khát hạnh phúc ban đầu của bản thân.
Nhiều người chưa nhận thức được bản ngã
Tác giả Michael A. Singer nói rằng khi bạn không hạnh phúc, vấn đề không nằm ở cuộc sống mà nằm ở chính bản thân bạn. Bởi bạn luôn bước đi và tự hỏi làm thế nào để có được hạnh phúc, trong khi câu hỏi đúng cần phải hỏi là vì sao bạn lại không hạnh phúc?
Làm thế nào để có được hạnh phúc là một câu hỏi không bao giờ có hồi kết bởi đó là câu hỏi đến từ bản ngã. Nhưng bản ngã không thực sự tìm kiếm hạnh phúc, nó chỉ tìm cách lấp đầy sự trống rỗng nội tâm bằng những thứ bên ngoài và điều đó sẽ không bao giờ là đủ.
Rất nhiều người, nếu không muốn nói là đa số mọi người đều chưa từng biết đến hoặc nhận thức về sự tồn tại của thứ được gọi là bản ngã. Thậm chí ngay cả những người ăn chay tụng kinh niệm Phật thường xuyên thì cuộc sống sau lời kinh vẫn đầy ắp tiếng vọng và sự thao túng của bản ngã mê lầm.
Bản ngã hay còn gọi là cái tôi, là một cấu trúc tâm lý mang tính bản năng đầy vị kỷ được tạo thành từ ký ức, quan điểm bạn vô thức tiếp nhận từ những người xung quanh, từ những tổn thương, sự kỳ vọng và sự bám chấp vào cái gọi là "tôi" và "của tôi".
Ví dụ: tôi chính là cơ thể này, cảm xúc này chính là của tôi, vật chất này thuộc về tôi, con cái cha mẹ vợ chồng cũng là của tôi... Bạn cứ thế sống cả đời để bảo vệ những thứ là "tôi" và "của tôi" và cho rằng cuộc đời chỉ có như vậy.
Cho nên bạn bấn loạn hoảng hốt khi cơ thể mang bệnh, người thân đau ốm qua đời; bạn tổn thương khi người khác chỉ trích xúc phạm mình; bạn cãi vã tức giận gay gắt khi người khác lệch quan điểm trái với cách sống của chính mình; bạn lo lắng không nguôi khi truy cầu chưa thỏa mãn hoặc khủng hoảng khi đứng trước nguy cơ mất mát...
Bởi vậy ba trụ cột cốt lõi của bản ngã là lòng tham, sự sân hận và sự mê mờ.
Chúng tạo nên một nhà tù vô hình nơi bạn luôn tìm cách kiểm soát, chiếm hữu và chứng minh giá trị bản thân. Bạn sống trong nỗi sợ bị tổn thương, sợ mất mát và khao khát được công nhận nên ra sức lèo lái cuộc sống theo ý mình. Đó chính là cách mà bản ngã vận hành.
Hơn thế nữa, xã hội thông qua giáo dục, truyền thông, những tiêu chuẩn thành công hạnh phúc luôn khích lệ bạn nuôi dưỡng và đánh bóng bản ngã của chính mình khiến cho bạn càng đồng hóa bản thân với bản ngã sâu sắc hơn.
Nó cũng mang lại cho bạn chút mãn nguyện đó, chút niềm vui từ lời khen, sự công nhận, sự sở hữu hưởng thụ nhưng rồi lại nhanh chóng mất đi. Đơn cử như một câu nói hay vẻ mặt không vui của ai đó thôi đã có thể cướp mất tâm trạng vui tươi của bạn cả một ngày rồi, nói gì đến những chuyện lớn hơn. Những mỏi mệt bất an lo lắng đau khổ của hành trình liên tục truy cầu từ cuộc sống, từ người khác và từ chính mình vẫn cứ trải dài trên mỗi bước chân của bản ngã.
Nhưng trớ trêu thay, ngay cả khi bị cuốn vào vòng xoáy vô thức ấy bạn vẫn tin rằng bản thân tôi đang sống một cuộc đời đầy ý thức.
Bạn có thể phản bác rằng: "Tôi biết rõ cảm xúc của mình đang mang, tôi ý thức được cơ thể và tâm trí của mình, chúng không phải là tôi thì ai mới là tôi?". Hãy tự bạn trả lời: Nếu cơ thể là của bạn thì tại sao nó không nghe lời bạn? Tại sao nó ốm đau già nua xấu xí và tan biến theo thời gian? Vậy còn cảm xúc, nếu nó là của bạn thì tại sao bạn không thể kiểm soát được các cảm xúc như tức giận, đau khổ, lo lắng, ghen tuông, đố kỵ? Tâm trí thì sao, nếu nó là của bạn sao nó nghĩ nhiều đến thế mà bạn không thể dừng lại được?
Rốt cuộc, bạn là ai?
Vậy thì rốt cuộc bạn là ai? Bạn không phải là thân thể đang đổi thay từng ngày, cũng không phải tâm trí đầy phức tạp và mâu thuẫn, đương nhiên cũng chẳng phải mớ cảm xúc hỗn độn thất thường.
Bạn là nhận thức, là một không gian tĩnh lặng phía sau biết rõ mọi suy nghĩ cảm xúc và hành động nhưng bạn đã bỏ quên không gian ấy. Khi bạn bị đồng nhất bản thân với những gì mà bạn sở hữu và trải qua, bạn đã để cho bản ngã quy thuận bạn, thay bạn sống và dẫn dắt bạn qua hết thảy mọi khổ đau bất tận.
Vậy đến đây bạn đã trả lời được câu hỏi của tác giả rằng vì sao bạn lại không hạnh phúc hay chưa? Bởi bạn là tù nhân - tù nhân của bản ngã. Bản ngã chính là chủ nhân của bạn.
Nhận ra sự khống chế của bản ngã để bạn biết rằng nguyên nhân thật sự của mọi vấn đề ngăn cản bạn sống đời tự do hông phải là do cuộc sống, do người khác mà nó nằm ở tâm trí.
Giống như bậc thầy tâm linh Eckhart Tolle - tác giả của cuốn sách rất nổi tiếng Sức mạnh của hiện tại, từng nói: "Bạn không nhận ra rằng bạn là tù nhân vì cánh cửa nhà tù không có song sắt, nó là tâm trí của bạn".
HÒA HỢP VỚI THỰC TẠI - CHÌA KHÓA CỦA TỰ TẠI
Sau khi bạn nhận diện được thứ gọi là bản ngã cá nhân đang điều khiển và chi phối cuộc đời bạn, việc tách mình dần khỏi bản ngã là một bước quan trọng và tương đối khó khăn nhưng đó là con đường duy nhất giúp bạn sống tự do tự tại và hạnh phúc.
Cuộc sống có cách vận hành riêng
Một trong những lầm tưởng lớn nhất của hầu hết chúng ta là cho rằng sự tự do hạnh phúc sẽ đến từ việc kiểm soát tốt mọi thứ như kiểm soát cảm xúc, suy nghĩ, con người, hoàn cảnh, thậm chí là thời tiết ...
Nhưng bạn cần hiểu rằng cuộc sống này sẽ không bao giờ vận hành theo ý bạn. Bạn càng cố kiểm soát thì mọi thứ sẽ càng có xu hướng rơi vào hai thái cực đối lập: một là sự bám chấp vào những điều như ý bạn - sự trói buộc ngọt ngào này như tác giả nói sẽ sinh ra nỗi lo sợ mất đi; và hai là sự kháng cự lại thực tại nếu nó bất như ý để rồi chìm vào đau khổ và bế tắc. Cả hai đều là trạng thái căn bản của bản ngã - thứ muốn thế giới phải xoay quanh chính nó.
Nhưng thế giới không được sinh ra để làm hài lòng bản ngã của bạn. Bạn cần phải nhận thức được bản thân đang bị trói buộc dưới muôn hình vạn trạng tinh vi như thế nào thì bạn mới có thể cởi trói cho chính mình. Và bạn cũng cần hiểu rõ về sự kháng cự đời sống của chính bản thân mới có thể thấu suốt về sự hòa hợp với thực tại sau đó tìm thấy tự do.
Như tác giả Michael A. Singer, bậc thầy tâm linh Eckhart Tolle từng khuyên chúng ta rằng cuộc sống trở nên dễ dàng hơn không phải bằng cách bạn cố kiểm soát những gì không thể kiểm soát, mà thay vì đó hãy kiểm soát phản ứng của bạn trước đời sống.
Vậy bây giờ hãy thử nhìn lại dáng vẻ của bạn khi cố gắng kiểm soát mọi thứ. Lúc bạn muốn người khác phải hiểu mình, phải đáp ứng yêu cầu của bạn, yêu thương bạn, tôn trọng bạn; khi bạn muốn con cái phải hành xử theo chuẩn mực của riêng bạn; bạn muốn công việc phải thuận lợi, muốn những người xung quanh phải vui vẻ tích cực với bạn, lắng nghe lời khuyên của bạn…
Tất cả tạo thành một bản đồ kỳ vọng đòi hỏi thế giới xung quanh phải thỏa mãn chính mình. Thế giới không bao giờ làm bạn tổn thương, người khác cũng không phải là người làm bạn đau khổ, chính sự kỳ vọng không được đáp ứng của bạn mới khiến bạn chìm trong sự bất mãn và tuyệt vọng.
Ngừng chống lại thực tại
Một tác giả khác là Krishnamurti, trong cuốn sách Bàn về tự do ông cho rằng tự do là khi bạn không còn mong đợi điều gì từ cuộc sống. Điều này không có nghĩa là sống thụ động mà là buông xuôi sự ép buộc rằng mọi thứ phải như tôi muốn.
Tiếp theo, khía cạnh thứ hai của sự kiểm soát chính là sự kháng cự. "Tôi không muốn chuyện này xảy ra", "Tại sao người đó lại đối xử tệ bạc với tôi như vậy?", "Luật lệ gì mà độc ác oái oăm như thế?", "Tôi không thể tha thứ được hành động đó của cô ta", "Tôi không thể sống nổi với một người như vậy", "Anh ta là ai mà dám dạy đời tôi"...
Tất cả những câu nói tương tự đều biểu thị một sự thực rằng bạn đang chống lại thực tại. Bạn không cho phép sự việc diễn ra đúng như những gì nó vốn đang diễn ra. Lúc này cảm xúc khó chịu bị chặn đứng bởi phản kháng trong bạn, nó sẽ trở thành những dấu ấn tiêu cực mãi neo đậu trong tâm trí và trái tim của bạn - nơi những vết hằn cảm xúc chưa được xử lý.
Tất cả những dấu ấn tiêu cực này vốn đã có xu hướng tích lũy trong suốt cả quá trình trưởng thành của bạn, trong Yoga gọi đó là những Samskara. Mỗi một Samskara như một vết thương mà bạn không nhìn thấy hình hài nhưng nó vẫn tồn tại ở đó, tô đậm định kiến cảm xúc tiêu cực khiến cho bạn nhìn thực tại với con mắt đầy hạn hẹp và đầy thiên kiến về con người cuộc sống.
Và mỗi một lần kháng cự bạn lại gieo thêm một Samskara mới. Đó chính là lý do vì sao việc bạn cố chống lại thực tại sẽ khiến bạn đau khổ gấp đôi: một lần đau khổ từ hoàn cảnh và một lần từ chính sự kháng cự hoàn cảnh.
Ví dụ một người từng bị phản bội sẽ luôn có xu hướng nghi ngờ tình yêu, một người thường xuyên bị chê bai từ nhỏ khi trưởng thành sẽ thiếu sự tự tin ngoài xã hội. Những Samskara đó thuộc về quá khứ nhưng chúng khiến bạn phản ứng như thể quá khứ đang lặp lại ở hiện tại.
Cuối cùng vì thế mà bạn không thể hòa hợp với thực tại, không thể nhìn thực tại đúng với bản chất như nó vốn đang là. Vì vậy những sự bất thuận sẽ tiếp tục nảy sinh.
4 PHƯƠNG PHÁP ĐỂ HÒA HỢP VỚI THỰC TẠI
Làm thế nào để nhìn thực tại đúng như thực tại, để hòa hợp được với thực tại trọn vẹn và tìm thấy bình an, sự tự do? Ở phần tiếp theo của sách Sống đời tự do Michael A. Singer sẽ giải thích chi tiết.
Buông bỏ nhu cầu phải kiểm soát mọi thứ
Lời khuyên này nghe như một sự đầu hàng đầy yếu đuối và thụ động. Không can thiệp, không chống trả, không kháng cự chẳng phải là thụ động hay sao?
Không hề, nó không phải là việc ngừng kiểm soát theo kiểu bất cần phó mặc phủ nhận mọi nỗ lực sống, mà là hành động đến từ sự hiểu biết thấu rõ bản chất của tâm trí cũng như bản chất của sự sống.
Như chính tác giả khẳng định:
"Chấp nhận không có nghĩa là không làm gì, nó chỉ có nghĩa là bạn không hành động từ nơi của sự kháng cự và lo âu".
Khi bạn chấp nhận có những thứ vượt khỏi khả năng can thiệp của bạn, bạn vẫn sống, vẫn hành động, vẫn cố gắng làm việc hết mình, vẫn yêu thương và cống hiến nhưng không phải xuất phát từ trái tim căng cứng đầy sợ hãi, cũng không còn bị kéo lê bởi nỗi ám ảnh phải nắm mọi thứ trong tay.
Đó là khi bạn bắt đầu sống tự do hơn và hạnh phúc hơn.
Hãy ngừng đồng hóa với cảm xúc
Hãy luôn tâm niệm lời khuyên của tác giả Michael A. Singer rằng cảm xúc không phải là để xử lý mà là để thả trôi. Và cảm xúc cũng không phải là bạn, bạn chỉ trải nghiệm chúng.
Đừng chìm đắm vào cảm xúc cũng đừng cố gắng phủ nhận nó, chỉ trải nghiệm trọn vẹn nó bằng cách lặng lẽ quan sát, dần tách mình khỏi cảm xúc thay vì đồng hóa bằng bất cứ cách nào.
Thực tế quá trình này không cần bạn nỗ lực to tát mà chỉ cần bạn học cách ứng xử đúng đắn với những cảm xúc mà bạn nhận thấy trong mình.
Ví dụ khi lo lắng về công việc sắp tới sẽ có thay đổi khó khăn hơn nhiều, bạn không biết điều gì tiếp theo sẽ xảy đến và tâm trí bắt đầu vẽ ra mọi kịch bản tồi tệ. Bạn bị cuốn vào cảm xúc lo lắng đó và không chỉ đánh mất sự bình an nội tâm mà còn gây ảnh hưởng lên mọi việc và mọi người.
Trước hết đừng trốn tránh hay cố phớt lờ nó, hãy dừng lại và hít một hơi thật sâu, nhận diện và nhìn thẳng vào cảm xúc lo lắng bất an đang tồn tại và cuộn trào trong cơ thể cũng như tâm trí bạn. Điều này sẽ không giúp bạn xóa tan cảm giác lo lắng ngay tức khắc nhưng ít nhất bạn không còn để nó tiếp tục khống chế bạn nữa.
Nếu tâm trí bắt đầu suy diễn tiêu cực cũng chỉ cần nhận diện quan sát các ý nghĩ đến, đồng thời hãy quay về với hiện tại và hiểu rằng đây là những suy nghĩ không có thật, chỉ là những kịch bản trong tưởng tượng mà tâm trí sợ hãi muốn phòng vệ đang thao túng bạn.
Bạn vẫn ở đây, ở hiện tại, vẫn đang an ổn và dù tương lai có như thế nào bạn cũng không thể sống trước cho tương lai được. Càng cố kiểm soát những thứ chưa có thật thì càng sống với ảo tưởng và đánh mất sự tự do tự tại cũng như niềm vui cuộc sống.
Hãy trở thành người quan sát tỉnh thức
Chúng ta hiếm khi sống với đầy đủ nhận thức mà chỉ thường phản ứng theo thói quen.
Người khác phê bình bạn, bạn lập tức nổi nóng biện hộ. Người yêu mệt mỏi muốn có không gian riêng, bạn hờn dỗi vì cảm thấy bị bỏ rơi. Khi công việc thất bại, bạn tìm cách đổ lỗi hoặc tự trách cứ giày vò chính mình. Rồi ngay cả khi buồn bã chán nản không rõ lý do, bạn trốn tránh bằng cách chơi game, nhậu nhẹt, mua sắm, du lịch...
Tất cả những phản ứng ấy đều đến từ bản ngã mang đầy tổn thương từ những dấu vết cảm xúc hay Samskara chưa được tự thấu hiểu và chữa lành.
Tương tự Michael A. Singer, một bậc thầy tâm linh khác là Krishnamurti ông nói rằng không phải sự kiểm soát cũng không phải sự phủ nhận mà quan sát mới là con đường duy nhất để giải thoát khỏi đau khổ.
Bởi thế hãy học cách trở thành người quan sát, dành cho bản thân từng chút tỉnh thức. Ví dụ, khi bị phê bình chẳng hạn, đừng vội vàng phản ứng hay nói gì, hãy nhận biết cảm xúc và tâm trí chuẩn bị muốn phản kháng biện hộ, từ đó có được sự bình tĩnh đón nhận không còn bị chi phối dẫn dắt bởi cảm xúc tiêu cực. Bạn sẽ có sự phản hồi sáng suốt.
Hoặc khi công việc thất bại không tránh khỏi sự thất vọng lo lắng hay bất an, đừng vội vàng phản ứng mà hãy cho bản thân một khoảng lặng bình tâm quan sát cảm xúc, quan sát cách mà tâm trí vận hành lúc này rằng nó đang muốn tìm cách thoái thác đổ lỗi hoặc tự trách cứ bản thân vô tích sự.
Chỉ cần quan sát mà không cần đánh giá sẽ giúp cho các cảm xúc và ý nghĩ tiêu cực được thúc đẩy bởi những Samskara quá khứ sẽ dần tiêu tan. Lúc này bạn sẽ thấy tâm trí thông suốt hơn và giải quyết mọi chuyện cũng sẽ hiệu quả hơn.
Hay khi người yêu không dành thời gian bên bạn, đừng vội trách cứ hay hờn dỗi thất vọng suy diễn. Hãy quan sát nội tâm của bạn có phải nó đã quá cô đơn trống trải nên luôn muốn người khác bù đắp cho trạng thái nội tại vốn đã không an ổn từ trước không? Vậy thì vấn đề cần giải quyết nó vốn nằm ở chính bạn.
Tập trở thành người quan sát mỗi phút giây là một sự hiện diện có ý thức nơi bạn nhìn thấy mọi chuyển động nội tâm mà không bị chúng kéo theo, bạn sẽ có sự nhìn nhận sáng suốt hơn về thực tại. Hãy kiên trì thực hành sẽ giúp bạn dần xóa nhòa những Samskara quá khứ và hòa hợp với thực tại một cách trọn vẹn hơn thay vì hòa tan vào bản ngã.
Hãy thanh lọc trái tim của bạn
Thực chất những gì mà bạn mong muốn có được từ thế giới bên ngoài như tài sản, sự nghiệp, tình yêu, sự công nhận không phải là những mục tiêu do tâm trí đơn độc tạo ra, mà nó được định hình và kết thành từ chính những cảm xúc trong trái tim bạn.
Mọi mong muốn trong đời đều là để thỏa mãn cho một trái tim luôn muốn có cảm giác an ổn. Và dĩ nhiên nó cũng chỉ an ổn khi mọi thứ được thuận lợi. Lúc này trái tim mở cửa bạn cảm thấy yêu đời và ngập tràn năng lượng sống.
Và khi mọi thứ bất thuận nó đóng cửa, tâm trạng bạn trở nên nặng nề và u ám. Cứ mỗi khi nó đóng cửa thì một Samskara mới lại được tạo thành chồng chất lên Samskara cũ khiến năng lượng tạo thành những nút thắt cho đến khi nó dồn ứ lại và gây ra sự tắc nghẽn dòng năng lượng trong bạn.
Giống như con sông bị chặn lại bởi các con đập, nước phải len lỏi qua các chướng ngại và gây nên sự bất ổn định. Năng lượng của bạn cũng phải len lỏi qua các nút thắt tắc nghẽn và bạn hoặc sẽ dần trở nên hẹp hòi khi chỉ muốn thế giới phải thay đổi để thuận theo dòng chảy bất ổn định đó của bạn, hoặc bạn rơi vào trạng thái mệt mỏi mãn tính cạn kiệt cảm hứng và năng lượng sống.
Do đó, để thanh lọc trái tim giúp bạn hòa hợp với thực tại và trưởng thành về mặt tinh thần thì bạn phải thấu suốt về sự vận hành của việc đóng mở trái tim. Trước hết hãy trở thành chứng nhân nội tại quan sát sự đóng mở của trái tim: Tại sao nó mở và vì sao nó đóng?
Khi bạn yêu một người, trái tim bạn mở cửa khiến năng lượng dâng cao bạn sống trong trạng thái hạnh phúc ngập tràn. Nhưng bạn cần hiểu rõ rằng điều khiến bạn mê đắm không phải là người kia mà chính là cảm giác trải nghiệm tình yêu trong bạn mà người kia mang tới. Cảm giác trải nghiệm tình yêu này thật tuyệt vời khiến bạn muốn giữ người mình yêu bên cạnh để tiếp tục trải nghiệm cảm giác đó.
Nhưng ví dụ khi chung sống lâu dài những thói xấu của người đó - mà thực chất xuất phát từ chính những định kiến từ Samskara của bạn phóng chiếu lên họ - thì sự hiện diện của họ sẽ không còn khiến trái tim bạn mở cửa nữa. Vậy bạn có thấy rõ ràng ở đây lý do không nằm ở người kia mà đều là trải nghiệm nội tâm của chính bạn phóng chiếu lên người khác dẫn tới việc đóng cửa trái tim. Sau cùng là quyết định hành động nào đó như phản kháng lại thói xấu của họ, từ bỏ họ để tìm kiếm trải nghiệm thú vị tiếp theo.
Hoặc bạn hãy nhìn vào những thứ mà bạn muốn sở hữu như một căn nhà, một chiếc xe đẹp, những bộ quần áo thời trang nhất. Bạn muốn chúng không vì chính bản chất của chúng mà bởi vì cảm giác mà chúng có thể mang lại cho bạn như sự an toàn, cảm giác công nhận, cảm giác tự hào kiêu hãnh đều thuộc về mong muốn của trái tim bạn. Khi có được chúng, trái tim bạn mở cửa đón nhận niềm vui, khi không thể hoặc mất đi nó đóng sầm cửa lại cắt đứt niềm an vui.
Hoặc khi bạn tranh cãi bất đồng với người khác bạn lại đóng cửa trái tim để trốn tránh và không giải quyết vấn đề giữa hai người, thì tất cả những vướng mắc này sẽ tiếp tục điều khiển cuộc đời bạn mà bạn không hay rõ. Năng lượng tiêu cực này sẽ luôn ngấm ngầm bóp méo cách nhìn nhận của bạn và áp đặt chúng lên hiện thực, lên người khác. Tất cả những gì bạn cần làm là quan sát chiêm nghiệm về sự đóng mở cửa của trái tim bạn.
Tiếp đó, sau khi có thể trở thành chứng nhân nội tại hãy buông bỏ đi những lý do khiến trái tim bạn đóng cửa. Vậy buông bỏ bằng cách nào? Trong cuốn sách Sống đời tự do Michael A. Singer sẽ hướng dẫn chi tiết.
Buông bỏ những Samskara đã tích tụ
Bạn hãy nhớ lại bao nhiêu lần tâm trí của bạn đã thay đổi góc nhìn về một sự việc khi bạn có thêm một trải nghiệm mới. Rõ ràng thứ mà bạn cho là đúng đắn hợp lý hay chân lý ở hiện tại chẳng qua cũng chỉ là một lát cắt rất nhỏ của hiện thực mà tâm trí bạn có thể nhìn thấy.
Bởi vậy đừng quá tin tưởng vào tâm trí của bạn khi nó luôn cho rằng nó đúng trong khi nó luôn lạc lối trong những suy nghĩ về chính nó.
Tâm trí căn bản chỉ là tập hợp của những dữ liệu rất hạn chế mà bạn đã thu thập được suốt quãng đời đã qua, quá bé nhỏ so với bộ dữ liệu từ vũ trụ. Nó thực sự không giải quyết hiệu quả các vấn đề của bạn đâu mà những gì trọng đại và đúng đắn trong đời đều được thúc đẩy bởi sự sáng suốt từ trái tim tâm linh của bạn.
Nếu bạn có thể kết nối với nó, giữ cho nó mở cửa trong mọi trải nghiệm của cuộc đời. Khi cảm xúc tiêu cực xuất hiện chính là lúc các Samskara quá khứ mà bạn tích tụ được kích hoạt. Lúc này hãy quan sát tâm trí của bạn và buông bỏ sự bám chấp vào hệ tư tưởng giá trị mà nó biểu hiện bằng cách thực hành tâm thức chứng nhân.
Tâm thức chứng nhân sẽ giúp bạn buông bỏ dễ dàng hơn các Samskara từ quá khứ. Tâm thức chứng nhân chính là nhận thức rõ ràng mỗi phút giây rằng bạn không phải là suy nghĩ của bạn, bạn cũng không phải là cảm xúc trong bạn mà bạn chỉ nhận biết chúng, trải nghiệm chúng.
Đừng suy nghĩ hay suy diễn về những gì bạn nhìn thấy từ tâm trí, từ cảm xúc của bạn. Chỉ nhìn thôi, chứng kiến vậy thôi, nhìn bằng một tâm thái thực sự thư giãn.
Trong trường hợp quá khó khăn để chỉ chứng kiến cảm xúc và tâm trí, bạn có thể sử dụng chút tâm trí cao hơn để trân trọng thực tại và không than phiền hay tức giận về những gì mà bạn đang trải nghiệm. Ví dụ trời quá nóng bức bạn nhận thấy một tâm trí đang than phiền và cảm xúc mệt mỏi bức bối xâm chiếm. Hãy thư giãn thả lỏng lùi lại phía sau để trải nghiệm cơn nóng và hiểu về sự kỳ diệu của ánh mặt trời đã cho bạn và muôn loài sự sống. Lúc này sự biết ơn sẽ ngập tràn và có thể đánh bại nỗi khó chịu trong bạn.
Chung sống hòa bình với mọi cảm xúc
Hãy chung sống hòa bình với những trạng thái biểu đạt của trái tim bạn, cách để cho chúng đồng điệu với thực tại. Bản thân mỗi một cảm xúc mà bạn có thể cảm nhận chưa bao giờ là vấn đề.
Ví dụ như đau buồn trước sự ra đi của người thân hay lo lắng trước công việc đang không thuận lợi là cách mà trái tim bạn đang biểu đạt chính nó trong sự hòa điệu với những gì đang xảy ra.
Vấn đề là bạn không thể đón nhận những cảm xúc đó, không để cho nó đồng điệu với thực tại mà bạn thường đè nén hoặc trốn tránh cảm nhận như cách mà người thất tình, stress công việc tìm quên nỗi đau bằng những cuộc nhậu say mèm, người chán nản ngập chìm trong thế giới game, người bất mãn đắm mình trong chất kích thích…
Hoặc một ví dụ khác về hành vi khiến cảm xúc không đồng điệu với thực tại: khi nghe tin một đồng nghiệp cũ từng xích mích với bạn gặp một biến cố, bạn cảm thấy có phần nhẹ nhõm hả hê thậm chí tâm trí bạn còn dùng những lời lẽ cay đắng như là "nó xứng đáng bị như vậy".
Thay vì thương cảm cho họ, bạn đang cố gắng giải phóng những năng lượng tích tụ từ trải nghiệm trong quá khứ thay vì để nó rung cảm đồng điệu với tình huống ở hiện tại. Đó chính là biểu hiện của một trái tim không hòa hợp với thực tại.
Mỗi một phút giây sau này hãy nhận biết và thưởng thức cách mà trái tim bạn đang cảm nhận thực tại. Thôi cưỡng lại và cũng đừng cuốn theo để bị đánh mất bản thân trong cảm xúc. Đừng kìm nén và cũng đừng bám chấp khiến nó ở lại và bóp méo thực tại.
Và hãy luôn biết ơn trái tim của bạn bởi nó giúp cho tâm hồn bạn trở nên phong phú và giúp bạn trở thành một con người tuyệt vời và cuối cùng có thể tiếp cận những trạng thái tâm linh sâu sắc hơn.
THIỀN ĐỊNH - ĐƯỜNG VỀ CHÍNH MÌNH
Ở phần cuối cuốn sách Sống đời tự do, Michael A. Singer khuyên rằng hãy để thiền thanh lọc và dẫn bạn trở về với chính mình.
Theo Michael A. Singer, thiền định không chỉ giúp cho khả năng buông bỏ những Samskara bị tích tụ mà còn giúp bạn có được và duy trì trạng thái nội tâm sáng suốt bình thản, kết nối sâu hơn với bản thể ngập tràn năng lượng sống và sáng tạo.
Hãy tự cam kết với chính mình dành cho chính bản thân bạn ít nhất một khoảng thời gian cho thiền chánh niệm, ngồi tĩnh lặng trong 15 phút mỗi ngày vào buổi sáng hoặc buổi tối đủ để có thể đem lại cho bạn những lợi ích to lớn. Thiền chánh niệm là sự nhận biết và quan sát các suy nghĩ cảm xúc nảy sinh từ thân tâm của bạn.
Nhưng nếu tâm trí và cảm xúc của bạn quá hỗn loạn bắt đầu thiền mà bạn không thể ngồi yên, hãy bắt đầu từ việc nương tựa vào hơi thở bởi nó là cầu nối giữa thân và tâm.
Quan sát hơi thở ra vào 1, 2, 3 hơi thở rồi sau đó bạn có thể lạc mất sự tập trung bởi các suy nghĩ bắt đầu xuất hiện. Hãy nhận biết để rồi lại tiếp tục quay về nương tựa vào hơi thở. Nếu quá dễ dàng để lạc mất bản thân trong tâm trí, tác giả khuyên bạn rằng bạn thậm chí có thể đếm từng nhịp hơi thở.
Một số người cũng có thể dùng một câu tụng niệm như "Nam Mô A Di Đà Phật" hoặc vòng chuỗi hạt Mala giúp họ có thể định tâm. Khi đã có thể ngồi an yên hơn đôi chút hãy ngừng việc tập trung vào hơi thở hay câu tụng niệm, bắt đầu thả lỏng và quan sát cảm giác trên cơ thể, cảm xúc từ trái tim và dòng suy nghĩ trong tâm trí liên tục dẫn dắt bạn nhớ về chuyện quá khứ hay mường tượng đến viễn cảnh của tương lai.
Chỉ cần ở đó với đầy đủ nhận thức để có thể quan sát tất cả mọi chuyển động từ trong ra ngoài. Dần dần kiên trì thực hành qua năm tháng bạn sẽ có thể thiền chánh niệm trong từng hoạt động mà bạn làm, những tình huống cuộc sống mà bạn đối mặt chứ không chỉ là vào những giây phút bạn có thể tĩnh lặng ngồi xuống mà không bị làm phiền.
Thông điệp quý từ sách Sống đời tự do
Chung quy lại chúng ta dành cả đời để theo đuổi những thứ vật chất và hào quang bên ngoài mà chẳng hiểu vì sao chúng ta cần làm như vậy. Nếu bây giờ bạn đã biết đó rốt cuộc là vì cảm giác được an ổn bên trong thì bạn cũng hiểu rằng thế giới không thể đem đến cho bạn hạnh phúc tự do đích thực khi bạn luôn cảm thấy thiếu thốn và khổ sở từ bên trong. Thế giới cũng không khiến bạn đau khổ mà chính vì những gì mà bạn luôn bám giữ bên trong mới khiến cho bạn luôn khốn khổ.
Tự do tự tại không phải được xây đắp nên bằng những điều kiện của tâm trí và trái tim của bạn. Tự do tự tại cũng không phải là phủ nhận giá trị của những điều kiện đó mà là giải phóng niềm vui và hạnh phúc của bản thân khỏi tất cả những điều kiện đó.
Tự do là khi ở trong bất cứ một hoàn cảnh nào, trải nghiệm điều gì từ cuộc sống bạn đều có thể trải qua một cách trọn vẹn không kháng cự. Mỗi ngày hãy tự nhắc nhở bản thân rằng cuộc đời của bạn không chỉ dừng lại ở mưu sinh và những mục tiêu về vật chất, sự thỏa mãn nông cạn về mặt tinh thần mà đó còn là lời Đức Phật đã truyền dạy: giải phóng chính bản thân bạn khỏi bản ngã trong bạn. Hãy kiên trì thực hành buông bỏ chúng, bạn sẽ thực sự sống tự do tự tại và có thể trải nghiệm cuộc sống ở một cấp độ sâu sắc nhất.
Đó chính là thông điệp quý giá từ sách Sống đời tự do của Michael A. Singer!
