Cái giá phải trả cho tự do là: Dám bị ghét

Thay đổi cách nhìn để đối mặt với khổ đau

Mình tin rằng khi tiếp xúc với tâm lý học, ít nhiều bạn sẽ nghe tới cái tên Freud, một trong ba nhà tâm lý học khổng lồ. Freud đã từng đề xuất thuyết chấn thương tâm lý. Đây là một thuyết nguyên nhân điển hình, tức là muốn hiểu rõ nguyên nhân dẫn đến hành vi của bản thân thì chúng ta phải truy ngược về quá khứ.

Nhưng nếu bạn tập trung một cách mù quáng vào những nguyên nhân trong quá khứ và cố gắng giải thích mọi việc chỉ bằng nguyên nhân, bạn sẽ có thể bị rơi vào một vòng lặp vô tận.

Trong sách Dám Bị Ghét kể một câu chuyện về một người có tuổi thơ bị cha mẹ ngược đãi bạo hành và kết quả là cậu ấy đã luôn ra mình ở trong nhà suốt nhiều năm. Mỗi khi bước chân ra khỏi nhà, cậu ấy vô cùng sợ hãi, cảm thấy tim đập nhanh và chân tay run lẩy bẩy.

Điều này đã khiến cậu không thể sống như một người bình thường, nhưng cậu ấy vẫn muốn được ra ngoài, được làm việc và tạo ra những điều có ích cho xã hội nhưng chỉ vì chấn thương tâm lý trong quá khứ đã ngăn cản cuộc sống hiện tại của cậu.

Ở đây, nếu chúng ta hiểu theo quan điểm của Freud: trước mọi kết quả đều có nguyên nhân. Tôi của hiện tại chính là kết quả được tạo thành do các nguyên nhân là một loạt các sự kiện ở quá khứ quyết định nên. Thì chẳng phải sẽ có một sự mâu thuẫn trong ví dụ trên, nếu như tất cả những người từng bị tổn thương do cha mẹ bạo hành trong quá khứ mà không có kết quả là sang chấn tâm lý thì sẽ là bất bình thường, không hợp lý chăng?

Để giải quyết cho điểm mâu thuẫn trên, cuốn sách này đặt nền tảng trên thuyết Mục đích luận của Adler. Dù ngày trước có xảy ra chuyện gì thì cũng không ảnh hưởng đến cuộc sống của những ngày sau. Điều quyết định cuộc đời của bạn là chính thời điểm sống ở hiện tại và ở chính mục đích đằng sau hành động của bạn chứ không phải là nguyên nhân trong quá khứ.

Cũng như là nếu bạn nhận ra bản thân mình thường xuyên trì hoãn và né tránh khó khăn, thì hành động đó là do bạn lựa chọn với mục đích đó là tạm tránh sự căng thẳng lo sợ thất bại. Nếu bạn nhận ra mình đang giận dữ quát mắng người thân yêu của mình, thì có nghĩa là do bạn lựa chọn mục đích là để khiến cho đối phương phải đầu hàng, phải nhận lỗi trước bạn. Nếu bạn nhận ra mình đang tránh xa xã hội, đang đóng cửa trái tim và tách biệt với thế giới bên ngoài, không thích gặp gỡ người khác, không thích giao tiếp, thì đó là do bạn tự lựa chọn làm như thế ở hiện tại với mục đích chỉ để giảm đi cảm giác tự ti và lo âu cho mình.

Nếu bạn nhận ra được mục đích sau mỗi hành động ở hiện tại của mình, bạn mới thực sự hiểu được nỗi sợ hãi sâu thẳm trong thâm tâm bạn ngay lúc này là gì, hay cái tôi to lớn trong mình đang xui khiến bạn làm điều gì đó. Nói một cách khác, việc hiểu rõ mục đích sau mỗi hành động mới là chìa khóa quan trọng để thay đổi hiện trạng cuộc sống của bạn. Nếu cứ tiếp tục dựa dẫm vào nguyên nhân thì chúng ta sẽ mãi mãi không thể tiến thêm một bước nào.
 

Adler nói rằng: Điều quyết định tạo nên chúng ta không phải nằm ở những trải nghiệm đã từng của bản thân, mà là nằm ở những ý nghĩa của trải nghiệm.

Hãy chú ý đến điều này. Nó không có nghĩa phủ nhận những sự kiện đau khổ, bất hạnh từ thời thơ ấu không có tác động đến việc hình thành nhân cách. Ngược lại, tác động sẽ rất lớn. Nhưng vấn đề là chỉ kinh nghiệm thôi thì không quyết định được điều gì, ý nghĩa mà chúng ta gắn vào những trải nghiệm trong quá khứ mới trực tiếp quyết định cuộc sống của chúng ta. Cuộc sống không phải do người khác ban tặng mà do chính mình lựa chọn, cách sống là do chính bạn quyết định.

Không ai có thể lựa chọn nguồn gốc: Bạn sinh ra ở đâu? Bạn sống ở thời đại nào? Và bạn có cha mẹ là người như thế nào? Không phải là sự lựa chọn của riêng bạn. Hơn nữa, những điều này có ảnh hưởng rất lớn nếu bạn cứ cố gắng phân tích nguyên nhân. Từ đó bạn có thể sẽ cảm thấy không hài lòng hoặc cảm thấy tự ti, đau khổ và đổ lỗi cho những gì đã xảy ra.

Muốn thay đổi bản thân, chúng ta không nên dừng lại ở đó. Hãy xuất phát từ chính hiện tại thay vì ngược dòng về quá khứ. Bằng cách nhìn của Mục đích luận, bạn sẽ hiểu hành vi của mình khi tương tác với người khác rằng những nỗi đau khổ tiêu cực đều do bạn quyết định ngay ở đây và bây giờ. Nó phụ thuộc vào chính bạn và không liên quan gì đến quá khứ hay ai khác.

Hành động tiếp theo của bạn là có trách nhiệm với chính mình. Bạn sẽ tiếp tục chọn nhìn về những gì đã xảy ra, hay tập trung vào việc hiểu rõ và yêu thương chính mình hơn? Giống như Adler đã nói rằng: Hiểu chính mình là bước đầu tiên dẫn đến thay đổi.

Tóm lại, ở phần đầu tiên cuốn sách Dám Bị Ghét, chúng ta hãy nhớ: Cho dù trong quá khứ đã xảy ra chuyện gì đi chăng nữa thì ý nghĩa ta gắn cho điều đó mới quyết định trạng thái của hiện tại. Cho dù phần đời từ trước đến nay có xảy ra chuyện gì đi chăng nữa cũng không ảnh hưởng đến cuộc sống của phần đời từ nay về sau. Hãy nhớ rằng ở hiện tại ta chọn lựa đau khổ hay hạnh phúc đều phụ thuộc vào mục đích và lựa chọn của bạn ngay bây giờ.
 

Nhận ra và hoàn thành nhiệm vụ của mình

Nhận ra và hoàn thành nhiệm vụ của mình, cuộc sống của bạn sẽ trở nên đơn giản. Kể từ bây giờ, khi đã có thể đối mặt với khổ đau bằng một bản thân ở hiện tại rồi, thì bây giờ phải làm sao để có thể thoát khỏi những đau khổ bất hạnh và lo âu trong cuộc sống? Anh thanh niên trong cuốn sách Dám Bị Ghét vẫn chìm trong thất vọng với cuộc sống đầy rối ren, đem theo câu hỏi: "Phải làm sao để hết đau khổ?". Anh lại đi tìm vị triết gia.

Vị triết gia nói với anh thanh niên một triết lý sâu sắc rằng: Nguồn gốc của đau khổ là đến từ các mối quan hệ.

Quan điểm này xuất phát từ triết lý của Adler. Ông tin rằng vì con người không thể sống một mình trên đời nên tất yếu phải lựa chọn mục tiêu sống phù hợp với điều kiện này, tức là cố gắng xây dựng mối quan hệ hài hòa với người khác.

Nếu dựa vào các giai đoạn cuộc đời và mức độ sâu sắc của các mối quan hệ giữa các cá nhân để phân chia thì cuộc sống mỗi người đều bao gồm ba vấn đề lớn: đó là công việc, tình bạn và tình yêu.

Sở dĩ các mối quan hệ này bạn luôn gặp phải nhiều đau khổ và tổn thương, đó là bởi vì bạn chưa phân biệt ranh giới rõ ràng trong cuộc sống. Hoặc là bạn luôn bị người khác can thiệp, hoặc là bạn đang cố can thiệp người khác. Việc can thiệp này chính là phá đi ranh giới đó.

Nhưng ranh giới ở đây là gì? Tại sao nó lại quan trọng trong các mối quan hệ?

Bạn đã có nghe qua cụm từ "Giới hạn Roche" hay chưa? Thực chất vũ trụ luôn dạy bạn cách yêu, cách xây dựng mối quan hệ hài hòa với người khác. Giới hạn Roche là chỉ một khoảng cách gần nhất mà hai thiên thể có được. Nếu vượt qua khoảng cách đó, thiên thể nhỏ hơn sẽ bị vỡ vụn. Khoảng cách giữa Trái đất và Mặt trăng khoảng 384.400 km. Nếu Mặt trăng vượt qua giới hạn Roche, nó sẽ bị vỡ thành trăm mảnh.

Chúng ta thường thấy hầu hết trong các mối quan hệ, đặc biệt là trong tình yêu, nỗi đau và tổn thương thường xảy ra nhiều nhất ở những người hy sinh bản thân để lấy lòng đối phương hay những người dễ dàng chỉ trích, kiểm soát người còn lại. Kết cục của những người này thường sẽ tiêu hao bản thân đến sức cùng lực kiệt hoặc là đánh mất chính bản thân, mất đi động lực với cuộc sống.

Nếu như bạn đang gặp rắc rối và đau khổ trong tình yêu, tình bạn, trong gia đình và các mối quan hệ khác, thì có nghĩa là vũ trụ đang gửi gắm người đó đến cuộc đời bạn và nhắn với bạn một điều rằng: Đã đến lúc bạn phải biết yêu lấy bản thân mình.

Vậy làm thế nào để yêu chính mình? Đó là bạn luôn cần phải giữ khoảng cách và không vượt qua giới hạn trong các mối quan hệ. Điều này cũng giống như vị triết gia nói với cậu thanh niên trong sách Dám Bị Ghét: "Nhận ra và hoàn thành nhiệm vụ của mình, cuộc sống của bạn sẽ trở nên đơn giản kể từ bây giờ."

Nhiệm vụ của bản thân ở đây chính là tập trung vào chính mình, yêu chính mình, không cố gắng can thiệp vào nhiệm vụ của người khác, bởi vì mọi thứ đến từ bên ngoài bao gồm cả những người khác đều nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn. Cố chấp muốn thay đổi hay can thiệp vào nhiệm vụ của họ sẽ chỉ khiến cho bạn cảm thấy đau khổ.

Hãy ví dụ thực tế nhé. Nếu người yêu bạn đối xử lạnh lùng với bạn, đó là nhiệm vụ của người đó. Bạn bè không ưa thích mình là nhiệm vụ của họ. Việc của bạn là chuyển hướng chú ý mà tập trung phát triển bản thân, đừng để cảm xúc vượt qua ranh giới giữa hai người.

Bạn biết không? Một trong những câu nói quý nhất ở đời này đó là: "Tôi có quyền lựa chọn." Bạn có quyền lựa chọn tách bản thân ra xa khi gặp đau khổ, đừng đến quá gần, đừng phá vỡ ranh giới. Khi bạn buông tay không can thiệp, mọi việc tự nhiên sẽ xảy ra một cách hài hòa và hạnh phúc. Đây chính là điều mà đạo Vô vi Lão Từ từng đề cập.

Người từ bỏ kiểm soát cuộc sống lại chính là trở thành người làm chủ vận mệnh của mình.

Đến đây có thể bạn sẽ nghĩ: Mặc kệ thiên hạ như vậy thì có phải quá ích kỷ hay không? Người đời vẫn cho rằng không quá quan tâm, không can thiệp vào việc của người thân mình, không đáp ứng kỳ vọng của người khác đó là một hành vi ích kỷ. Vì ích kỷ nên sẽ bị ghét, vậy nên cuốn sách này mới có tiêu đề Dám bị ghét.

Nhưng Reading To Heal phải nói với bạn rằng, sự ghét bỏ này rất khó mà xảy ra, bởi nếu mỗi người trong các mối quan hệ biết giữ ranh giới với người khác để mà yêu lấy chính mình. Khi bạn biết cách tự căng đầy về tình yêu cuộc sống của bạn sẽ tự khắc thu hút về càng nhiều tình yêu.

Vì vậy, hãy cứ dũng cảm dám bị ghét!
 

3 cách để đạt được các mối quan hệ hài hòa trong sách Dám Bị Ghét

Phần tiếp theo của sách Dám Bị Ghét, vị triết gia sẽ chỉ ra cho chúng ta 3 cách cụ thể để có thể phân tách ranh giới, nhận biết nhiệm vụ của mình, từ đó đạt được các mối quan hệ hài hòa.
 

Từ bỏ sự cạnh tranh

Đầu tiên, từ bỏ sự cạnh tranh. Có một câu nói rằng: "Nơi nào có sự so sánh, nơi đó sẽ có đau thương."

Nỗi đau trong cuộc sống phần lớn của chàng thanh niên này đến từ việc so sánh mình với người khác. Chàng trai trẻ từ nhỏ đã bị cha mẹ so sánh với anh trai mình nên luôn nghĩ rằng mình là kẻ thua cuộc.

Nhưng bạn cần biết rằng cái gì càng không có thì càng khó buông bỏ. Con người khi lớn lên rất khó có thể thoát khỏi ý thức so bì thắng thua hơn thiệt, bởi tinh thần cạnh tranh đã ăn sâu vào lòng. Những điều chúng ta nghe và thấy trong xã hội này cho phép bản thân tin chắc chắn rằng ý thức cạnh tranh là tất yếu, nếu không có cạnh tranh thì con người sẽ không thể tiến bộ.

Nhưng nhà triết học lại đưa ra quan điểm ngược lại: Thế giới không cần có cạnh tranh và các cá nhân không nhất thiết phải ở vị thế phân biệt người thắng kẻ thua.

Tác hại của ý thức cạnh tranh đó là khi có cạnh tranh thì sẽ có thắng có bại. Một khi có thắng có bại thì ắt sẽ có bạn có thù. Sự thù địch nảy sinh sẽ sinh ra sự thù địch mới. Con người sống trong cái ý thức này sẽ luôn chỉ lo lắng, bất an về cái được và mất. Lúc đó hạnh phúc sẽ chỉ luôn như là mặt trăng dưới nước, càng muốn vớt lấy càng nhanh vỡ òa.

Trên thực tế, bạn có thể chọn một con đường khác đó là từ bỏ sự cạnh tranh. Khi thấy người khác tiến bộ, bạn không cần phải nghĩ đến mặt yếu của mình mà hãy chân thành mừng cho họ. Khi tranh luận về ai đó, bạn có quyền tin rằng quan điểm của mình là đúng nhưng đồng thời vẫn có thể thừa nhận quan điểm của người khác là hợp lý.

Chỉ khi bạn buông bỏ mong muốn cạnh tranh, lúc đó bạn mới không bị người khác can thiệp và cũng không can thiệp vào nhiệm vụ của người khác. Chỉ khi không bị ngọn lửa so bì làm nóng đỏ con mắt, hừng bỏng đôi tai, bạn mới không còn dày vò bản thân và cũng không chạy theo sự chiến thắng vô nghĩa này nữa.
 

Từ chối thao túng và kiểm soát

Thứ hai, tác giả sách Dám Bị Ghét chỉ ra rằng, là bạn cần phải biết cách từ chối thao túng và kiểm soát.

Những người không phân biệt được nhiệm vụ của mình với nhiệm vụ của người khác sẽ đặc biệt chú ý đến ý kiến của đối phương. Cũng giống như người thanh niên trong sách này, anh ta luôn cố gắng đáp ứng kỳ vọng của cha mẹ và lãnh đạo.

Thực chất vì đặt quá nhiều sự chú ý vào sự tán thành, công nhận của người khác, về cơ bản là cố gắng sử dụng hành vi của chính mình để kiểm soát ý kiến của người khác, muốn được đối phương chú ý mình hơn. Đây cũng là một kiểu thao túng, nhưng thực chất kiểu thao túng này không thể nào thực hiện được và sẽ tạo thành gánh nặng lớn cho chính chúng ta.

Người ta thường thấy sự ràng buộc nhân danh tình yêu giữa vợ và chồng. Ví dụ như là: "Nếu anh yêu em thì anh sẽ không làm vậy." "Anh đã cố gắng rất nhiều, tại sao em vẫn không thực sự yêu anh?"

Có những loại can thiệp này, thực chất là do bạn thiếu tin tưởng và muốn hạn chế hành động của đối phương, cuối cùng dẫn đến căng thẳng trong mối quan hệ, làm trầm trọng thêm sự ngờ vực, thậm chí dẫn đến chia cắt và chấm dứt.

Trong mối quan hệ cha mẹ con cái, chúng ta cần cảnh giác với lối suy nghĩ đền đáp. Nó một cách đơn giản là lấy sự hy sinh của bản thân làm lý do để đòi hỏi đối phương mà không tôn trọng mong muốn thực sự của người đó. Ví dụ như cha mẹ thường nói với con cái rằng: "Bố mẹ làm việc cực khổ cho con ăn học nên người mà sao con không nghe lời bố mẹ?"

Những tư duy can thiệp vào người khác hoặc bị người khác can thiệp như thế này sẽ trở thành gông cùm trong các mối quan hệ giữa các cá nhân.

Một nguyên nhân tiếp nữa mà khiến cho chúng ta luôn can thiệp vào nhiệm vụ của người khác đó là cho rằng bản thân mình cao hơn người khác: "Tôi có kinh nghiệm từ trước, anh nên nghe tôi." "Tất cả con đường mà con đi, bố mẹ đã từng đi qua hết, đừng cãi lời bố mẹ." "Tại sao có mỗi việc cỏn con như vậy mà anh cũng không làm nổi?"...

Những lời chỉ trích, phê bình, kiểm soát, hoặc không có chủ kiến, tỏ ra yếu đuối, khổ thân, đó đều là biểu hiện bạn đang trong một mối quan hệ không bình đẳng.
 

Chuyển từ mối quan hệ dọc sang mối quan hệ ngang

Adler cho rằng sự bất bình đẳng thường xuyên xảy ra là vì xã hội có xu hướng duy trì các mối quan hệ theo chiều dọc, tức là một mối quan hệ nhìn từ trên xuống dưới.

Xu hướng này nảy sinh từ giáo dục thưởng phạt. Nếu trẻ em làm tốt, đáp ứng được sự mong đợi của cha mẹ, thầy cô thì sẽ được khen thưởng. Mặc dù ở một mức độ nhất định, phương pháp giáo dục này có thể đóng vai trò tích cực trong việc điều chỉnh hành vi của trẻ, nhưng về bản chất của nó, đây là sự kiểm soát vô hình đối với trẻ. Khi ở thế bất lợi, còn người lớn sẽ ở vị thế thống trị, vì khen ngợi là để trẻ tiếp tục làm theo ý mình, phạt cũng là để răn đe, uốn nắn trẻ đi theo mong muốn của bạn.

Khi mối quan hệ này diễn ra và trở thành điều hiển nhiên thì trẻ sẽ ngoan ngoãn thay đổi hành vi vì muốn giành được sự công nhận và khen thưởng. Khi trưởng thành, trẻ sẽ tiếp tục lối sống phục vụ người khác thay vì làm theo trái tim của chính mình.

Một người sống trong một mối quan hệ theo chiều dọc sẽ có xu hướng lấy nó làm thước đo trong mọi mối quan hệ: khi gặp người mạnh hơn họ sẽ cảm thấy tự ti, khi gặp người yếu thế họ sẽ bắt đầu can thiệp người khác với thái độ trịch thượng.

Vì thế mà Adler khuyên chúng ta rằng: Hãy xoay chiều dọc thành chiều ngang.

Mối quan hệ chiều ngang đó chính là lấy bình đẳng làm cốt lõi. Vậy cụ thể chúng ta sẽ phải làm cách nào để có thể giữ được sự cân bằng trong mối quan hệ?

Nếu như mối quan hệ theo chiều dọc bắt đầu từ thưởng và phạt thì mối quan hệ theo chiều ngang sẽ bắt đầu từ lòng biết ơn và sự khuyến khích. Khi hài lòng với cách cư xử của người khác, bạn hãy thay lời khen bằng một câu cảm ơn chân thành. Khi không đồng ý với việc gì đó, bạn hãy thay sự khiển trách bằng sự khuyến khích tương ứng.
 

Dũng khí để thay đổi: Từ ý thức cộng đồng

Biết rằng phải thay đổi bản thân, nhưng làm thế nào để có được dũng cảm mà thay đổi? Dũng khí đó phải tìm nó ở đâu?

Theo tác giả cuốn sách Dám Bị Ghét, dũng khí để thay đổi từ ý thức cộng đồng.

Adler nói rằng: Mối quan hệ giữa cá nhân là nguồn gốc của nỗi đau, nhưng đồng thời nó cũng là nguồn gốc của hạnh phúc và lòng can đảm.

Vậy thì phải đi đến đích cuối cùng của việc xây dựng mối quan hệ bạn mới có thể có được dũng khí thay đổi, từ đó có thể hạnh phúc bất cứ lúc nào.

Điểm đến cuối cùng của các mối quan hệ đó chính là cảm giác cộng đồng. Cảm giác cộng đồng, nói một cách đơn giản, nghĩa là một cảm giác mà khi bạn coi tất cả mọi người đều là đối tác trong một mối quan hệ bình đẳng. Khi đó bạn sẽ có cảm giác thuộc về bạn. Đem chấp niệm của bản thân biến thành sự quan tâm với người khác, theo mình đó chính là một cảm giác của sự cho đi để rồi hòa vào làm một với người khác.

Vị triết gia chia quá trình xây dựng ý thức cộng đồng thành ba bước liên kết:
 

Chấp nhận bản thân

Bước đầu tiên đó là chấp nhận bản thân. Điều rất quan trọng là thừa nhận và chấp nhận một bản thân không hoàn hảo của mình và có một cuộc sống không trọn vẹn. Mỗi chúng ta đều là một thể thống nhất của những mâu thuẫn là kết quả của sự hòa giải giữa những phẩm chất tích cực và tiêu cực khác nhau, thiếu đi khía cạnh nào thì không ai có thể gọi là hoàn chỉnh.

Đây là câu nói kinh điển trong cuốn sách The Dark Side of the Light Chasers: "Hãy yêu lấy những mặt tối của bản thân." Và nó cũng đúng ở đây.

Khi bạn sẵn sàng đón nhận toàn bộ con người thật của mình, bạn sẽ có thể quan sát thấy những mục đích sau mỗi hành vi của mình, phân biệt điều gì nằm trong tầm kiểm soát và điều gì nằm ngoài tầm kiểm soát của mình. Và rồi bạn không còn lo lắng, không can thiệp với những vấn đề vốn dĩ thuộc về người khác. Bạn không cần tìm kiếm sự thừa nhận bản thân từ thế giới bên ngoài kia mà chỉ có thể tập trung vào trái tim của chính bạn.
 

Tin tưởng người khác

Bước số hai đó là tin tưởng người khác. Trao đi niềm tin vô điều kiện cho người khác, coi nhau là bạn bè, là người hợp tác với mình, vứt bỏ cái nhìn từ trên cao xuống để xây dựng một mối quan hệ bình đẳng.
 

Đóng góp cho người khác

Cuối cùng đó là đóng góp cho người khác. Đây được coi là một triết lý mà tất cả các bậc hiền nhân đều muốn bạn hướng tới như một sứ mệnh cuộc đời: chính là sẵn lòng cho đi và cống hiến.

Ba mắt xích này chính là một tổng thể đan xen. Đến đây bạn có nhận ra không? Toàn bộ nội dung cuốn sách Dám Bị Ghét này có một kết cấu logic vô cùng để cuối cùng khẳng định với bạn một điều rằng: Bạn có thể hạnh phúc bất cứ lúc nào và hạnh phúc luôn là một món quà của khoảnh khắc hiện tại.

Biết bao nhiêu người đã chọn lối sống thiếu tự do chỉ vì không muốn bị ai ghét: một số người thì hy sinh những nguyên tắc của bản thân để đáp ứng mong đợi của người khác, một số người thì lại luôn kìm nén cảm xúc, trốn tránh thực tế và nghĩ rằng bằng cách này họ có thể được cuộc sống ưu ái. Nhưng chính bởi việc theo đuổi sự công nhận này đã giết chết sự tự do của bản thân.

Nguyện mong bạn có một lòng dũng cảm, cái dũng cảm mà Adler gọi là dám bị ghét. Đó cũng là lòng dũng cảm để giúp bạn hạnh phúc ngay ở hiện tại và bất cứ lúc nào.

Đừng bỏ lỡ: Sau khi đã có dũng khí để "Dám bị ghét", hãy bắt tay vào xây dựng những thói quen mới để làm chủ vận mệnh qua bài viết: Review sách Thay đổi tí hon hiệu quả bất ngờ.