Osho là ai? Vì sao nhiều người “sợ, ghét” vị thiền sư này?

Thiền sư Osho là ai?

Bạn sẽ dễ dàng trả lời có được câu trả lời về tiểu sử, những tác phẩm nổi tiếng của thiền sư Osho. Những thông tin đó đầy rẫy trên mạng Internet. Nhưng đừng vội tin tất cả những ý kiến trong những bài viết đó nhé. Lý do như tôi chia sẻ ở trên, Osho là nhân vật “ngoại hạng” nhiều người yêu và cũng lắm người ghét.

Bởi thế mà bạn sẽ thấy những bài viết kiểu “cẩn trọng khi đọc sách Osho”, “Osho là người phỉ báng tôn giáo” hoặc thậm chí ở Mỹ còn có chương trình truyền hình Những kẻ thù của nước Mỹ - ở đó họ “điểm danh” Osho.

Vậy Osho là ai? Trước hết, chúng ta hãy nhìn qua một vài cột mốc trong tiểu sử của vị thiền sư này nhé.

Osho tên thật là Rajneesh Chandra Mohan Jain, sinh ra và lớn lên ở Ấn Độ. Đến những năm 1970, ông được biết đến với tên Bhagwan Shree Rajneesh. Rồi vào tháng 2/1989, ông tự đổi thành Osho - danh xưng trong tiếng Nhật Bản cổ với nghĩa là “đạo sư”.

Dưới đây là một số cột mốc các giai đoạn chính trong cuộc đời Osho:

• 1931 - 1970: Ông sinh ra tại một ngôi làng nhỏ ở Madhya Pradesh, Ấn Độ. Gia đình ông vốn theo đạo Jainism. Nhưng ông được mô tả là một đứa trẻ nổi loạn, hoài nghi với tôn giáo truyền thống. Sau khi trưởng thành, ông vào đại học và trở thành một diễn giả vào những năm 1950 và 1960, thu hút sự chú ý của nhiều người.

• Thập niên 1970: Osho chuyển đến Mumbai và lập ra trung tâm tâm linh tại đây. Sau đó, ông thành lập trung tâm tâm linh lớn ở Pune, thu hút hàng ngàn người “tầm sư học đạo” từ khắp nơi trên thế giới.

• 1981 - 1985: Osho chuyển đến Mỹ và thành lập cộng đồng Rajneeshpuram ở Oregon trên một trang trại bỏ hoang với rất nhiều người yêu mến. Nhưng sau đó, chính cộng đồng này vướng vào các bê bối pháp lý và ông bị trục xuất khỏi Mỹ vào năm 1985.

• 1985 - 1990: Sau khi bị trục xuất, ông đi vòng quanh thế giới nhưng dưới sức ép của Mỹ, ông bị nhiều quốc gia từ chối nhập cảnh. Cuối cùng ông trở về Ấn Độ. Năm 1989, ông đổi tên thành Osho. Ông qua đời vào ngày 19 tháng 1 năm 1990 tại Pune.
   

Sự thật về con người Osho ít người hiểu

Như một cơ duyên, tôi bắt đầu đọc sách Osho vào năm 2016 - năm tôi 26 tuổi. Trước đó, tôi không hề biết đến ông hay các khái niệm về tỉnh thức là gì, tâm linh, bản ngã là gì, giác ngộ…

Tôi nhớ mãi cảm giác lần đầu tiên đọc cuốn Suy ngẫm đầu tiên vào buổi sáng của ông: Trong tôi như có một không gian mới mẻ được mở ra - điều mà trước đó tôi không hề biết. Tôi phải tự thốt lên rằng “trong mình có điều tuyệt vời này sao”. Cứ thế, cuốn sách này đến cuốn sách khác, tôi tìm đến những bài nói chuyện của ông được tổng hợp thành sách và tôi bắt đầu hành trình đi tìm chính mình.

Tất nhiên, trên hành trình này, tôi cũng luôn thắc mắc “Osho là ai?”. Có lúc tôi cũng hoang mang vì sợ mình “tẩu hỏa nhập ma” khi đọc những bài viết chỉ trích Osho.
 

Nhưng càng tìm hiểu, càng đọc những gì ông để lại, tôi nhận ra một điều: Osho là con người hết sức đơn giản, ông chỉ có một mong muốn duy nhất: Nói với tất cả mọi người về sự thật của cuộc sống, để họ thoát khỏi vòng kiềm tỏa của xã hội, tìm tự do cho chính mình.

Có lẽ vì thế mà Osho là người gây rất nhiều tranh cãi. Từ phương Tây đến phương Đông, số lượng người yêu mến ông nhiều và số lượng người ghét, thậm chí chỉ trích nặng nề cũng vô số.

Có thể nói, trong số các thiền sư nổi tiếng thì Osho là người gây phân hóa cùng cực nhất, nên việc gọi ông là “kẻ nổi loạn” hoặc nhân vật “ngoại hạng” cũng không sai.

Ông có sức hút vô cùng mãnh liệt. Sinh thời, những ai từng gặp ông, nghe ông nói chuyện đều thừa nhận một điều rằng ông có sức hấp dẫn cá nhân mà người nghe không thể cưỡng lại. Có câu chuyện rằng, có một tờ báo vốn rất ghét ông, cử phóng viên thâm nhập cộng đồng Osho với mục đích “phơi bày sự thật”. Nhưng cuối cùng, chính phóng viên này đã từ bỏ tờ báo để theo học Osho.

Vậy sự thật Osho là ai? Con người Osho nằm ở đâu? Có lẽ, không ai trả lời được câu này một cách rốt ráo.
 

Những thông điệp quan trọng của thiền sư Osho

Càng tìm hiểu về Osho, tôi càng nhận ra rằng cách ông “nổi loạn” vốn nằm trong “toan tính” của ông. Nói cách khác, đó là cách để ông truyền đi những thông điệp quan trọng nhất đối với con người.

Ông là người có quan niệm nhất thể về vũ trụ. Với ông, thượng đế nằm trong mọi người và mọi vật. Toàn thể chúng ta, dù người tồi tệ nhất cũng đều chứa đựng sự thiêng liêng của tạo hóa. Nói cách khác, ông muốn tất cả chúng ta hiểu rằng: Điều tuyệt vời nhất ai cũng có, kho báu lớn nhất luôn nằm trong chính mình.

Osho cho rằng giá trị cao cả nhất của cuộc đời con người là lòng yêu thương, niềm vui - nụ cười và thiền định. Và, món quà vô giá nhất của cuộc đời con người là nếm trải vị ngọt của giác ngộ. Theo đó, ông miêu tả giác ngộ là “nằm yên trong trạng thái bình thường của sự hiện hữu của tất cả mọi vật đang dựng xây vũ trụ”.

Ông nhấn mạnh rằng, con người chúng ta ai cũng có thể giác ngộ, bởi ai cũng đã mang Phật tánh bên trong. Nhưng, chúng ta đang bị lạc hướng vì tư duy, do mong ước và dục vọng - những thứ sinh ra từ xã hội. Vì lẽ đó mà con người càng sống trong cái gọi là “văn minh” thì càng rời xa bản thể của mình và suốt đời phải sợ hãi, lo lắng, ức chế. Muốn trở lại sự hồn nhiên, muốn an lạc thì chúng ta cần tự mình giải thoát khỏi sự khống chế đó.

Có thể thấy, thông điệp mà Osho muốn gửi gắm hoàn toàn nằm trọn vẹn trong truyền thống của triết học Ấn Độ, nhất là trong Đại thừa Phật giáo. Nói cách khác, thông điệp của ông cũng là thông điệp mà nhiều thiền sư như Aurobindo, Krishnamurti, Thích Nhất Hạnh… nhắn nhủ. Nếu tìm hiểu sâu hơn, đó là các phép hành trì của Phật giáo Tây Tạng. Tức là, những điều ông nói, ông bàn đến có sự trùng hợp tuyệt đối với những điều mà từ xưa đến nay con người tìm kiếm.

Nhưng, cái khác của thiền sư Osho đó là ông nói về các nhận thức này một cách hùng biện và mới mẻ. Thậm chí, ông nói một cách hài hước với những câu chuyện cười được lồng ghép, những câu nói tưởng như đang vui đùa. Chính vì thế mà nhiều người tự hỏi “Osho ông là ai”, vì sao trong ông có sự mâu thuẫn này.
 

Những điều đặc biệt của thiền định Osho

Nếu bạn đang tìm kiếm thông tin cho câu hỏi thiền sư Osho là ai thì xin chúc mừng bạn đã đặt một chân vào con đường giác ngộ, con đường tìm về chính mình. Nếu bạn muốn đi xa hơn, bạn có thể tìm hiểu thêm về phép thiền định đặc biệt của ông mà Reading To Heal sẽ giới thiệu dưới đây.

Trước hết, Osho khẳng định, thiền định không phải là sự tập trung. Vì tập trung là tư duy, tập trung là căng thẳng - đó không phải là thiền định. Với ông, thiền định là trạng thái “nằm ngoài tâm”, thiền định là trạng thái vắng bặt tư duy.

Nói cách khác, triết lý hay định nghĩa mà chúng ta thường nghe về thiền định là bàn luận về sự lặng yên - còn thiền định là bản thân của sự lặng yên. Trạng thái này có thể xảy ra bất chợt, ta có thể ở trong đó mà không phải do ta tạo ra nói.

Nếu so sánh quan niệm về thiền của Osho với các vị Thiền sư Đông Á, trong đó có Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam thì chúng ta thấy nó hoàn toàn giống nhau. Chỉ khác, Osho đề xuất cách hành trì thiền định khác mà thôi.

Cụ thể, thiền sư Osho cho rằng, con người hiện đại, nhất là ở phương Tây rất khó tọa thiền, rất khó ngồi yên và ngưng bặt suy nghĩ trong đầu. Vì thế, ông đưa ra phương pháp thiền tích cực để đưa con người vào trạng thái thiền định một cách tự nhiên.

Với phương pháp này, ông cho phép mọi người rũ bỏ những gì ức chế bên trong bằng cách chúng được thể hiện ra bên ngoài. Đối với Osho, để thoát khỏi sợ hãi, ức chế thì chúng ta phải kích động để nó trồi lên, sau đó quan sát, nếm trải nó và cuối cùng trực nhận ra nó chỉ là “không”.

Phương pháp của Osho đi theo kiểu “chủ động kích thích dục vọng của con người lên” để quán chiếu vốn là một truyền thống của Ấn Độ. Hay, ở các vị tu sĩ trong truyền thống Kim cương thừa của Tây Tạng cũng có chủ trương chuyển hóa năng lượng dục vọng thành năng lượng để giải thoát. Hoặc, ở nền phân tâm học phương Tây có phép chữa bệnh Gestalt Therapy: Bệnh nhân được khuyến khích sống thực, tận lực khóc cười hay la hét để thoát ra khỏi sự đèén.

Nhưng Osho là người đã đạt một tầm cỡ khác, nói cách khác ông đã đứng trên những điều ông nói. Còn những đệ tử của ông, những người theo ông vẫn đang trên con đường tìm kiếm. Chính vì thế mà khi ông đem ra áp dụng cho quảng đại quần chúng thì bản năng của họ nổi dậy - chính điều này quay lại gây khó cho cộng đồng của ông.
 

Con đường giải thoát của Osho

Osho từng nói, một khi đã bước chân vào con đường đi tìm chính mình, tỉnh thức thì chúng ta không thể bước lùi được nữa. Ngay giây phút này, bạn đã là một phiên bản khác của “bạn vô minh” hôm qua. Nhưng, cứ bước tới, cứ đối diện.

Osho chủ trương con đường giải thoát là phải đối diện, phải nếm trải mọi điều để chuyển hóa chính mình. Điều này, ông ví như hoa sen, phải luôn bám chặt vào bùn đen để rút tỉa tinh hoa từ đó nhằm tạo ra hoa và hương sắc thuần khiết.

Mọi giáo lý của ông đều hoàn hảo và nói đúng với Kim cương thừa. Ông chỉ mong muốn một điều rằng mọi người ai cũng thức tỉnh, ai cũng nhận ra bản chất thiêng liêng nội tại.

Nhưng con đường giải thoát của ông vì thế mà gặp phải nhiều người “không màng đến thiêng liêng”: Những đệ tử tìm đến vì tò mò, những đệ tử làm giàu từ giáo lý của ông và cả những người phản bội lại ông… Quả thực sau khi ông mất, không có một ai đủ sức thuyết giảng cho xứng đáng là người đã từng theo học với ông. Nhưng đó là bản chất của cuộc đời, đó là điều mà chúng ta cần hiểu.

Khi Osho mất, phong trào của ông cũng tan rã. Nhiều người sẽ nuối tiếc, nhưng chính ông sẽ không nuối tiếc vì ông đã vượt ra khỏi sự tiếc nuối đó.
 

Ông là một đám mây rong chơi giữa đời và ông đã hoàn thành quá tốt vai trò của mình giữa cuộc đời này.

Kết lại bài này, có người nói rằng “chỉ Osho mới biết mình thành công hay thất bại, nhưng ông lại không màng đến nó”, ông chỉ là thấy phải nói, phải làm, phải truyền đi những thông điệp mà ông thấy nó cần phải thế.

Nếu đọc các sách của Osho bạn sẽ hiểu được ông và đoán được rằng dù ông nói ngược nói xuôi, nói Đông nói Tây thì tất cả đều nằm trong chủ đích của ông. Có lẽ, ông biết được rằng, sứ mệnh của mình là “phải làm ầm ĩ lên như một người điên” thì mọi người mới chịu chú ý nghe những gì mình nói. Nên, câu hỏi Osho là ai, thiền sư Osho thực sự là người như thế nào có lẽ không cần câu trả lời - ít nhất với những ai đọc đến dòng này!